Drie maanden lang had hij bijna vierduizend achthonderd euro aan een vreemde vrouw uitgegeven, concludeerde Annemarie uiteindelijk met ijzige stem.
‘En voor mijn verjaardag kreeg ik een bos bloemen van vijftien euro. Dank je wel, zoon. Fijn dat je vrouw mij tenminste de ogen heeft geopend.’
‘Mam, luister niet naar haar!’ riep Mark. ‘Ze verdraait alles!’
‘Cijfers liegen niet, Mark,’ kapte Annemarie hem af. ‘Ik ben misschien met pensioen, maar ik ben niet achterlijk. Sanne heeft keurig gerekend. Jij daarentegen… jij bent een verrader. Je hebt je vrouw bedrogen en je probeerde mij ook nog in je val mee te sleuren.’
Ze wendde zich tot Sanne. Haar gezicht stond nog hard, maar haar stem werd zachter.
‘Meisje, als je bij de scheiding hulp nodig hebt, een verklaring, een getuigenis, wat dan ook, dan kun je op mij rekenen. En Lisa wil ik blijven zien, als jij dat goedvindt. Dat kind kan hier niets aan doen.’
‘Natuurlijk, Annemarie. Lisa is dol op u.’
‘Mam, meen je dit nou?’ schreeuwde Mark. ‘Kies je werkelijk haar kant?’
‘Ik kies de kant van de waarheid,’ antwoordde de oudere vrouw scherp. ‘En weet je wat jij kunt doen? Mijn adres vergeten. Mijn telefoonnummer ook. Jij wilde mijn appartement verkopen… Ik haal je uit mijn testament. Alles gaat naar mijn kleindochter, desnoods regel ik het nu al via een schenking. Van mij krijg je geen cent meer.’
Ze liep met rechte rug naar de deur, maar bij de drempel bleef ze nog één keer staan.
‘Sanne, u hebt goed gehandeld. Rekenen is iets machtigs. Het brengt zelfs de beste leugenaar aan het licht. Veel geluk, lieverd.’
Toen de deur achter Annemarie dichtviel, zakte de stilte opnieuw over de woning. Mark zat in de fauteuil, met zijn gezicht verborgen in zijn handen.
‘Je hebt alles kapotgemaakt,’ bracht hij schor uit.
‘Nee, Mark. Dat heb jij gedaan. Ik heb alleen uitgerekend hoeveel schade je hebt aangericht. In euro’s en centen.’
Sanne schoof de papieren netjes terug in de map en kwam overeind.
‘Morgenochtend om tien uur verwacht ik je bij de notaris. Dan tekenen we de scheidingsovereenkomst op mijn voorwaarden. Kom je niet opdagen, dan liggen mijn berekeningen om elf uur op het bureau van meneer De Vries.’
Mark knikte verslagen.
‘Ik zal er zijn.’
‘En nog iets.’ Sanne bleef in de deuropening staan. ‘Ik heb ook voor je minnares het een en ander doorgerekend. Bijvoorbeeld dat de sieraden en kleding die jij haar cadeau hebt gedaan samen ongeveer drieëntwintigduizend euro waard zijn. De helft daarvan is betaald met míjn geld. Van onze gezamenlijke rekening. Dat heet verspilling van gemeenschappelijk huwelijksvermogen. En dat kan worden teruggevorderd. Met rente.’
Zijn hoofd schoot omhoog.
‘Heb je met haar gepraat?’
‘Nog niet. Maar als jij moeilijk gaat doen, doe ik dat alsnog. Dan vertel ik haar meteen over je financiële kunstgrepen op je werk. Ik denk dat ze best wil weten met wie ze te maken heeft. Een man die zijn werkgever benadeelt en de handtekening van zijn moeder probeert te vervalsen, is niet bepaald een droompartij.’
Mark sprong overeind.
‘Dit is chantage!’
‘Nee,’ verbeterde Sanne hem kalm. ‘Dit is wiskunde. Een eenvoudige vergelijking: jij hebt genomen wat niet van jou was, dus jij betaalt terug. Of je raakt alles kwijt. De keuze is aan jou.’
Een maand later werd de scheiding uitgesproken. Mark verhuisde naar een gehuurd eenkamerappartement aan de rand van Rotterdam. Eva verliet hem zodra ze ontdekte hoe zijn geldzaken werkelijk in elkaar zaten. Op zijn werk volgde na een anonieme melding een financiële controle; Sanne had uiteindelijk een deel van haar berekeningen doorgestuurd, zonder alle privégegevens, maar met genoeg aanknopingspunten. Mark werd teruggezet naar een gewone functie, met een salaris dat nauwelijks nog boven de tweeduizend euro per maand uitkwam.
Annemarie hield woord. Ze schrapte haar zoon uit haar testament en legde vast dat alles naar haar kleindochter Lisa zou gaan. Ook bleef ze regelmatig bij haar voormalige schoondochter langskomen, meestal met haar beroemde hartige taarten in een schaal onder haar arm.
Sanne hing in haar werkkamer een lijstje aan de muur. Daarin stond haar nieuwe levensmotto, strak gedrukt op wit papier:
‘Cijfers liegen niet. Ze tonen de waarheid in haar zuiverste vorm.’
Toen Mark een halfjaar later probeerde de kinderalimentatie te verlagen met het argument dat zijn inkomen was gedaald, leverde Sanne bij de rechtbank simpelweg haar overzicht in van zijn werkelijke inkomsten uit de voorgaande jaren. De rechter liet het bedrag ongewijzigd en verplichtte Mark bovendien de achterstand te betalen.
Na de zitting stond hij haar bij de uitgang op te wachten, rood van woede.
‘Met jouw cijfers heb je mijn leven verwoest!’ beet hij haar toe.
Sanne keek hem rustig aan.
‘Nee, Mark. Jij hebt jezelf verwoest met je leugens. Ik heb alleen alles nagerekend. Tot op de cent.’