Haar trekken waren verwrongen van razernij.
‘Goed dan,’ siste ze. ‘Als jullie het zo willen… dan vervloek ik jullie allebei! In dit huis zullen jullie leven alsof het de hel is. Ik zal jullie dit betaald zetten, wacht maar af!’
Zodra Annelies de drempel over was, smeet Emma de deur dicht. Daarna bleef ze met haar rug tegen de muur staan en liet langzaam de lucht uit haar longen ontsnappen. Haar vingers trilden nog. Haar hart bonsde zo hard dat het in haar oren suisde.
Daan zat inmiddels op de vloer, zijn hoofd tussen zijn handen geklemd.
‘Waarom moest je zo tegen haar doen?’ mompelde hij. ‘Ze is wel mijn moeder…’
Emma zakte naast hem neer.
‘Luister heel goed naar me,’ zei ze, beheerst maar scherp. ‘Je moeder kwam hier net met haar spullen binnen en kondigde aan dat ze hier zou gaan wonen. Vervolgens kregen wij te horen dat wij maar moesten vertrekken. Dat heb je toch zelf ook gehoord?’
‘Ze is gewoon overstuur door Lars… Ze heeft echt nergens anders heen…’
‘Natuurlijk heeft ze wel ergens heen,’ onderbrak Emma hem. Haar stem werd harder. ‘Ze heeft haar eigen woning. En als Lars trouwt, dan is het aan hem om te beslissen waar hij met zijn vrouw gaat wonen: bij zijn moeder of apart. Dat is niet ons probleem. Daan, als jij niet leert om je moeder nee te zeggen, dan redt ons huwelijk het niet lang.’
Hij keek op. In zijn ogen lag verwarring.
‘Meen je dat?’
‘Volkomen.’ Emma hield zijn blik vast. ‘Ik ga het appartement dat ik met mijn eigen geld en met hulp van mijn ouders heb gekocht, niet delen met jouw moeder. Daar ligt mijn grens. Als jij die grens niet respecteert, dan lopen onze wegen hier uit elkaar.’
Daan zweeg lange tijd. Uiteindelijk knikte hij langzaam.
‘Goed. Ik zal met haar praten. Ik leg haar uit dat dit niet kan.’
‘Nee,’ zei Emma meteen, terwijl ze haar hoofd schudde. ‘Uitleggen is voorbij. Morgen bel ik een slotenmaker en laat ik het slot vervangen. Jij krijgt één set sleutels. Eén. En als ik erachter kom dat je die aan je moeder hebt gegeven, of dat je haar zonder mijn toestemming weer binnenlaat, dan vraag ik de scheiding aan. Meteen. Zonder discussie.’
Daan schoot overeind met zijn hoofd.
‘Maak je nu een grap?’
‘Ik bescherm mijn eigen ruimte en mijn grenzen,’ antwoordde Emma. ‘Daan, ik hou van je. Maar ik laat niet toe dat je moeder ons leven bestuurt. Je zult moeten kiezen: je staat naast mij, of je staat naast haar. Een derde mogelijkheid is er niet.’
Hij streek met beide handen over zijn gezicht. Zijn schouders zakten omlaag, en opeens zag Emma hoe uitgeput hij was.
‘Ik sta naast jou,’ zei hij uiteindelijk. ‘Je hebt gelijk. Mam is veel te ver gegaan.’
Emma sloeg haar armen om hem heen.
‘Dank je. Dan spreken we dit af: het slot wordt vervangen, jij houdt één sleutelbos, en je moeder komt alleen nog als ze is uitgenodigd. Akkoord?’
‘Akkoord,’ antwoordde Daan zacht.
De volgende dag liet Emma een slotenmaker komen. De man werkte vlot, haalde het oude slot eruit en plaatste een steviger exemplaar. Twee sets sleutels hield Emma zelf. De derde gaf ze aan haar man.
‘Daan, ik meen dit echt,’ zei ze terwijl ze hem de sleutelbos overhandigde. ‘Raak hem niet kwijt, geef hem aan niemand mee en laat zonder mij geen kopie maken. Begrepen?’
‘Begrepen,’ zei hij met een knik.
Die avond belde Annelies. Daan nam op en ging ermee naar het balkon. Het gesprek duurde lang. Emma ving slechts losse flarden op door de kier van de deur: ‘Mam, probeer het te begrijpen… Dit is haar appartement… Nee, dat kan ik niet doen… Het spijt me…’
Toen hij terugkwam, stond zijn gezicht strak van spanning.
‘Ze is vreselijk gekwetst,’ zei hij. ‘Ze vindt dat ik haar verraden heb.’
‘Je hebt haar niet verraden,’ antwoordde Emma. ‘Je hebt gekozen voor je eigen gezin. En dat is precies wat je moest doen.’
Daan trok haar naar zich toe en verborg zijn gezicht in haar haar.
‘Ik hoop dat alles weer rustig wordt.’
Emma zei niets. Ze kende Annelies veel te goed om te geloven dat die zich hierbij zou neerleggen. Maar hier, in haar eigen appartement, achter een nieuw slot en met grenzen die eindelijk duidelijk waren uitgesproken, voelde Emma voor het eerst weer rust. Deze ronde had ze gewonnen. En als het nodig was, zou ze haar terrein blijven verdedigen zolang het moest.