Emma klapte haar laptop dicht. Weer een project afgerond; eindelijk kon ze even ademhalen. Ze rekte zich uit en dacht al aan een kop thee en een paar minuten stilte, toen de deur met een ruk openvloog. In de deuropening stond haar man. Zijn gezicht stond strak en in zijn handen hield hij een dikke blauwe map.
‘Mijn moeder heeft dit voor je meegegeven,’ zei hij, terwijl hij de map naar haar uitstak alsof het om iets volkomen normaals ging.
Emma nam hem traag aan. Ze begreep niet wat dit moest voorstellen. Toen ze de map opensloeg, zag ze keurig geprinte vellen met tabellen. Ontbijt, lunch, avondeten. Voor een hele week vooruit. Recepten, boodschappenlijsten, zelfs tijdstippen waarop alles geserveerd moest worden.
‘Wat is dit?’ Haar stem klonk zachter dan ze zelf had bedoeld.
‘Mam heeft een menu opgesteld. Vanaf nu kun je volgens dit schema koken.’
Hij zei het zo kalm alsof hij het over het weer had. Emma voelde een koude rilling over haar rug trekken.
‘Meen je dit serieus?’ Ze dwong zichzelf rustig te blijven praten. ‘Ik werk. We hebben geen huishoudster. En zelfs áls we die hadden, dan nog heeft jouw moeder niet het recht om…’
‘Ze wil alleen maar dat ik gezond eet,’ viel hij haar in de rede. ‘Je weet toch dat ik maagklachten heb.’
Emma kneep zo hard in de map dat het papier erin kreukelde.
‘Jij hebt maagklachten omdat je op kantoor fastfood naar binnen werkt, niet omdat ik slecht kook.’
‘Maak het nou niet moeilijker dan het is,’ zei hij, terwijl hij achteloos met zijn hand zwaaide. ‘Doe gewoon wat er staat.’
Daarna draaide hij zich om en verdween naar de andere kamer. Emma bleef achter met de blauwe map in haar handen. Langzaam zakte ze op een stoel neer. Eén gedachte bleef door haar hoofd malen: zelfs hier, in mijn eigen keuken, denkt ze nog de baas te kunnen spelen.
Tien minuten later belde ze haar vriendin.
‘Kun je je voorstellen dat ik net een handleiding heb gekregen over hoe ik mijn man moet voeden?’ zei Emma, en haar stem trilde.
Aan de andere kant van de lijn klonk gelach. ‘O mijn hemel. Ben je soms met een kleuter getrouwd?’
‘Erger,’ antwoordde Emma. ‘Met een moederskind.’
Ze gooide de map op tafel. Vanbinnen kookte ze. Toch was dat niet eens het ergste. Het ergste was dat ze heel goed besefte: dit was nog maar het begin.
Er ging een week voorbij sinds het “incident met de map”. Emma had dat blauwe gedrocht niet meer geopend. Ze had het achter in een keukenkast weggestopt, zo ver mogelijk uit het zicht. Ze kookte zoals ze altijd deed: praktisch, snel en zonder overbodige franje, ergens tussen haar werk en de rest van het huishouden door.
Op zaterdagochtend zaten zij en haar man loom aan de koffie, toen er plots hard werd aangebeld.
‘Wie komt er nou zo vroeg?’ mompelde hij, terwijl hij naar de voordeur liep.
Emma hoorde een bekende stem en verstijfde.
‘Dag, jongen! Ik was toch in de buurt en dacht: ik kom even langs!’
Haar schoonmoeder, Maria, stond al in de hal haar laarzen uit te trekken. In haar handen droeg ze een enorme tas die duidelijk loodzwaar was.
‘Emma, waarom heb jij geen schort om?’ Dat was het eerste wat ze zei zodra ze de keuken binnenstapte.
Emma voelde haar handen tot vuisten ballen.
‘Goedemorgen, Maria. We hadden u niet verwacht…’
‘Dat weet ik,’ zei haar schoonmoeder met een glimlach. ‘Een onverwachte controle is altijd het eerlijkst.’
Ze liep de keuken in en zette de tas met een harde klap op tafel.
‘Ik heb potten met ingemaakte groenten meegenomen. Al moet ik zeggen…’ Ze liet haar blik door de keuken glijden. ‘Aan de rommel te zien komen jullie aan zulke dingen niet toe.’
Emma keek om zich heen. De gootsteen was leeg, het fornuis schoongeveegd en op tafel stond alleen één kopje.
‘Mam, er is hier niets aan de hand,’ mengde haar man zich ertussen.
‘O ja?’ Maria liep naar een kastje, haalde haar vinger over de bovenste plank en hield hem daarna demonstratief omhoog. Er zat stof op. ‘Noem jij dit netjes?’
Emma kwam abrupt overeind.
‘Maria, als u ontevreden bent over hoe ik mijn huishouden doe, kan ik best een schoonmaakbedrijf voor u bellen. Op uw kosten.’
Even leek de hele keuken te verstillen. Haar man verslikte zich. Maria kreeg een rood hoofd.
‘Hoor je hoe jouw vrouw tegen je moeder praat, jongen?’
‘Emma…’ begon haar man.
‘Nee, luister jij nu maar eens,’ onderbrak Emma hem. ‘Ik werk net zo hard als jij, ik betaal de helft van de hypotheek, en dan komt er iemand onaangekondigd binnen om een inspectie te houden?’
Maria glimlachte plotseling.
‘Lieve kind, in mijn tijd wisten vrouwen nog hoe ze een huis schoon moesten houden. En ze konden ook gewoon een driegangenmaaltijd op tafel zetten.’
‘In uw tijd, Maria, betaalden vrouwen geen hypotheek en werkten ze geen tien uur per dag,’ antwoordde Emma ijzig.
Haar man stond met een ruk op.
‘Genoeg! Mam komt gewoon op bezoek en jullie maken er meteen een ruzie van. Emma, bied je excuses aan.’
Emma keek hem aan. Daarna keek ze naar haar schoonmoeder, die inmiddels deed alsof er niets gebeurd was en de meegebrachte soep in borden schepte.
‘Goed,’ zei Emma zacht. ‘Mijn excuses, Maria. Ik ga wel even opruimen.’
Ze verliet de keuken. Haar handen trilden. In de slaapkamer trok ze de deur achter zich dicht en leunde ertegenaan. Vanuit de keuken klonken gelach en het getik van lepels tegen borden.
In haar zak begon haar telefoon te trillen. Een bericht van haar vriendin:
“En, hoe is je vrije dag?”
Emma typte langzaam terug:
“Ze hebben me net herinnerd aan het feit dat ik een slechte echtgenote ben. En die van jou?”
Ze wist het zeker: dit was nog steeds pas het begin. Maar de volgende “controle” zou ze niet zomaar over zich heen laten komen.
Twee weken lang bleef het betrekkelijk rustig. Emma begon bijna te geloven dat zowel de blauwe map als het onverwachte bezoek van haar schoonmoeder tot het verleden behoorden. Tot op woensdagavond de telefoon van haar man ging. Hij stapte het balkon op om te praten, maar door het dunne glas ving Emma flarden van het gesprek op.
‘Ja, mam, ik maak het over… Nee, zij zal er niets op tegen hebben… Natuurlijk begrijp ik dat…’
Toen hij terugkwam, stond zijn gezicht gespannen.
‘Wat is er gebeurd?’ vroeg Emma, terwijl ze haar boek opzijlegde.