Natuurlijk deed dat pijn, maar op dat moment had ik geen ruimte meer over voor medelijden of weemoed.
Daarna werd alles alleen maar erger. Jan begon met opzet eten van restaurants mee naar huis te nemen. Hij kwam binnen met ritselende papieren tassen, zette zich breeduit aan tafel en at demonstratief in zijn eentje, terwijl Daan en ik in de keuken een simpele salade zaten weg te werken. De lucht van gefrituurde kip van KFC of warme pizza trok door het hele appartement. Daan keek met grote, hongerige ogen naar zijn vader, maar Jan deed niet eens alsof hij iets wilde aanbieden.
Op de derde dag vroeg mijn zoon zacht:
‘Mam, waarom geeft papa mij geen stukje pizza?’
Ik streek met mijn hand over zijn haar.
‘Omdat papa “zijn eigen geld” heeft, lieverd. En wij hebben ons gezamenlijke geld. Kom, ik bak pannenkoekjes voor je. Ik heb meel gekocht.’
Precies op dat ogenblik knapte er iets in mij. Definitief. Als een man rustig lekkernijen naar binnen kan werken terwijl zijn kind droge pannenkoeken eet, dan is hij geen echtgenoot. En ook geen vader. Dan is hij niets meer dan een profiteur.
De grens werd op vrijdag bereikt. Ik kwam thuis van mijn werk en vond in de brievenbus een bon. Een levering van een dure elektronicazaak. Op naam van Jan. Het bedrag: vierhonderd euro. Voor een nieuwe gamingmonitor.
Ik stapte het appartement binnen. Jan zat in de woonkamer op de vloer en haalde een gigantische doos uit de verpakking. Zijn gezicht straalde alsof hij zojuist de loterij had gewonnen.
‘Kijk dan wat een beest!’ riep hij. Hij was zelfs even vergeten dat we ruzie hadden. ‘Vier K, krankzinnige verversingssnelheid. Nu ga ik die games eindelijk spelen zoals het hoort.’
Ik legde de bon voor hem op tafel.
‘Vierhonderd euro, Jan? We hebben nog een betalingsachterstand van dertig euro op de hypotheek van vorige maand, omdat jij “niet alles kon bijdragen”. Daan zijn tanden groeien scheef, de tandarts heeft gezegd dat hij een beugel nodig heeft. En jij koopt een monitor?’
‘O, begin niet weer!’ Meteen gingen zijn stekels overeind. ‘Daar heb ik drie maanden voor gespaard. Van mijn eigen salaris. Dat mag ik toch zeker zelf weten?’
‘Ja,’ zei ik rustig. ‘Dat mag jij. En ik mag besluiten dat ik niet langer wil samenleven met iemand die de toekomst van zijn eigen zoon leegrooft.’
Hij keek me aan alsof ik wartaal sprak.
‘Leegrooft? Waar heb jij het in vredesnaam over?’
Ik gaf geen antwoord. In plaats daarvan liep ik naar de gang, pakte zijn sporttas — diezelfde tas die hij altijd meenam naar de sportschool — en begon zonder haast zijn spullen erin te stoppen. Gewoon rechtstreeks van de kapstok en uit de kast. Overhemden, T-shirts, sokken, alles ging erin.
‘Hé! Wat ben jij aan het doen?’ Hij stormde de gang in en zwaaide wild met zijn armen. ‘Leg dat terug! Ben je helemaal gek geworden?’
‘Nee, Jan. Ik ben juist eindelijk weer bij zinnen. Je hebt een kwartier om de rest van je spullen te pakken. Je gaat naar je moeder. Zij houdt van je, zij zal je te eten geven en zij kan vol bewondering naar je nieuwe monitor kijken.’
‘Jij kunt mij er helemaal niet uitzetten! Ik sta hier ingeschreven!’ Hij deed een stap naar voren, alsof hij me opzij wilde duwen, maar ik keek hem zo strak aan dat hij halverwege verstijfde.
‘Dit appartement was al van mij voordat wij trouwden, Jan. Jij hebt hier niets te zeggen. En dat jij hier ingeschreven staat, betekent nog niet dat je recht hebt om te blijven. Morgen regel ik dat je wordt uitgeschreven. Maar nu vertrek je. Anders bel ik de politie en zeg ik dat een vreemde mijn woning niet wil verlaten.’
‘Jij… jij krijgt hier spijt van!’ Hij rukte de tas naar zich toe, propte er ook nog snel de monitor bij — prioriteiten, natuurlijk — en stoof naar de voordeur. ‘Je komt nog bij mij aankruipen als je geen geld hebt voor Daan zijn schoolspullen!’
Ik sloot de deur achter hem en draaide de sleutel om. Drie keer.
Klik. Klik.