Een halfjaar eerder was er iets gebeurd dat Emma nog altijd stak. Maria had haar er toen van beschuldigd dat ze haar hartmedicatie had weggegooid. Jan had zonder aarzelen de kant van zijn moeder gekozen. Later vond hij het doosje gewoon achter de bank terug, maar een excuus kwam er niet. Hij had alleen kort gemompeld:
‘Nou, daar zijn ze dus.’
Vanaf dat moment stond voor Emma één ding vast: als er geen bewijs was, werd het haar woord tegen dat van Maria, en dan trok zij altijd aan het kortste eind.
Op een dag, vlak voor de lunch, trok Maria haar neus op en zei met hoorbare afkeuring:
‘Emma, maak je nu alweer kant-en-klaarspul klaar? Hoe lang ga je daar nog mee door?’
Jan nam het niet voor haar op. En Emma had die dag simpelweg de energie niet om ertegenin te gaan.
De volgende dag belde Maria een vriendin terwijl ze pontificaal in de keuken stond. Ze sprak zo hard dat Emma het onmogelijk níét kon horen.
‘Mijn schoondochter is echt nergens goed voor,’ zei Maria. ‘Arme Jan, hij heeft het maar zwaar met haar. Maar ja, wat moet hij? Hij is veel te zachtaardig, precies zijn vader.’
Toch bleek dat achteraf nog maar het begin. Niet lang daarna verdwenen er kleine briefjes uit Emma’s portemonnee. Eerst schonk ze er nauwelijks aandacht aan. Ze dacht dat ze zich vergiste, dat ze weer eens iets verkeerd had onthouden, en werd vooral boos op zichzelf.
Maar toen waren ineens haar winterlaarzen spoorloos.
‘Ik heb ze in elk geval nergens neergelegd,’ zei Maria met een gezicht alsof haar niets te verwijten viel. ‘Misschien heb je ze zelf weggegooid?’
‘Ik?’ Emma keek haar verbluft aan. ‘Mijn eigen laarzen?’
‘Tja, je weet het maar nooit,’ antwoordde Maria, terwijl ze haar handen spreidde.
Nadat Emma de camera in de keuken had ontdekt, zocht ze het model op internet op. Op de website van de fabrikant vond ze in de handleiding het standaardwachtwoord. Maria had dat blijkbaar nooit aangepast. Zonder veel moeite kreeg Emma toegang tot het apparaat en opende ze de opnames.
Op haar scherm verscheen hun keuken. Maria was er druk bezig. Rustig en systematisch doorzocht ze de kastjes, plank voor plank. Ze haalde potten en blikken naar voren, keek erachter, zette alles weer terug. De camera was goedkoop en nam geen geluid op, dus wat Maria precies zocht, bleef onduidelijk.
Op een andere opname stond Maria met iemand te praten. Ze gebaarde nadrukkelijk, noteerde iets op een afgescheurd stukje papier en stopte dat daarna in de zak van haar kamerjas.
Ook daar was zonder geluid niets van te maken. Toch downloadde Emma voor de zekerheid beide filmpjes naar haar telefoon.
Ze was zo opgeslokt door Maria’s heimelijke gedoe dat ze bijna niet merkte dat Jan zelf ook veranderde. ’s Avonds zat hij voortdurend over zijn telefoon gebogen, en zodra Emma in zijn buurt kwam, draaide hij het toestel haastig met het scherm naar beneden.