Hij nam de ene bijlage na de andere door, maar pas toen ik mijn sterkste bewijsstuk op tafel schoof, veranderde zijn blik.
De avond ervoor had ik Sophie gebeld, een studievriendin van vroeger die inmiddels bij de gemeentelijke afdeling Wonen werkte. In een rumoerig café naast het station, boven twee bekers bittere americano, liet ze me meekijken in het systeem. Wat daar op het scherm verscheen, bezorgde me voor het eerst in dagen een echte glimlach.
Jan, die officieel als werkloos stond geregistreerd, had namelijk een aanvraag ingediend voor een gemeentelijke tegemoetkoming binnen de regeling voor jonge gezinnen: een bijdrage in de huurkosten. Een van de harde voorwaarden was dat er een geldige gebruiksovereenkomst moest liggen voor woonruimte van minstens achttien vierkante meter per persoon. En deze slimmerik had daarvoor precies dat vervalste contract van mijn appartement gebruikt.
Daarmee ging het allang niet meer om een ordinaire familieruzie. Dit was fraude bij het aanvragen van publieke middelen. Een poging om gemeenschapsgeld los te krijgen met valse documenten. En als er iets is waar instanties ineens wél razendsnel van worden, dan is het diefstal uit de gemeentekas.
Sophie bevestigde wat ik al vermoedde: het besluit om Jan de bijdrage toe te kennen was al ondertekend. De eerste betaling, een bedrag van twaalfhonderd euro, zou die vrijdag op zijn rekening worden gestort.
‘Goed dan, lieve familie,’ fluisterde ik toen ik het gebouw van de afdeling Wonen uit stapte, recht de kille wind in. ‘Vanaf nu spelen we volgens míjn regels.’
Vrijdagavond stak ik mijn eigen sleutel in het slot van mijn appartement. Dit keer zat de grendel er niet op. Ze verwachtten blijkbaar een maaltijdbezorger.
Achter mij stonden drie mensen: een nors kijkende wijkagent, inspecteur Jansen, een medewerkster van de afdeling Burgerzaken in een donkerblauw uniform en een vertegenwoordiger van de gemeentelijke woonafdeling met een zware leren map onder haar arm.
Uit de keuken klonk Anna’s schelle lach, vermengd met het gerinkel van borden en glazen. Ze waren iets aan het vieren. Op tafel lag een open pizzadoos en daarnaast stond een fles halfzoete wijn. Jan had zich in mijn fauteuil genesteld en hield zijn benen achteloos op de stoel ernaast, alsof hij hier de eigenaar was.
‘O, Emma is er ook!’ riep Anna overdreven vrolijk, terwijl ze theatraal haar handen ophief. Maar zodra ze de uniformen zag, verstarde haar gezicht. De sliert kaas die aan haar pizzapunt hing, bleef als een viezige draad in de lucht bungelen.
‘Meneer Jan De Vries?’ Jansen stapte naar voren en vulde met zijn brede postuur bijna de hele keukeningang. ‘Inspecteur Jansen. Ik wil graag uw legitimatie zien.’
‘Wat is precies het probleem?’ Jan probeerde op te staan, maar zijn knieën trilden zo zichtbaar dat zelfs Anna het zag. ‘Wij staan hier ingeschreven. Alles is volledig volgens de regels…’
‘U stond hier ingeschreven,’ viel de vrouw van Burgerzaken hem strak in de rede, terwijl ze een beschikking op tafel legde.