Mark trok zijn wenkbrauwen samen, maar zakte toch weer terug op zijn stoel.
Daarop gaf ik hem, kort maar krachtig, een college in feestzaaleconomie.
Een banketrekening is namelijk genadeloos. Ze heeft geen enkel medelijden met mensen die vrolijk hun handtekening zetten zonder de kleine lettertjes en bijlagen door te nemen. Bij een zogenaamd vast menu schuiven ze moeiteloos nog van alles aan: bedieningskosten, huur van geluidsapparatuur, livemuziek, bloemstukken, kurkgeld, extra hapjes, aparte desserts.
Het voorschot dat mijn schoonmoeder had betaald, was niet meer dan aas aan de haak. Zodra een klant zich eenmaal de trotse eigenaar van een groot feest waant, begint het echte spel pas. En wanneer zo iemand er bovendien heilig van overtuigd is dat een ander uiteindelijk de eindafrekening voldoet, verdwijnt elke neiging tot zuinigheid als sneeuw voor de zon.
— Snap je? — zei ik met een glimlach. — Een andermans portemonnee lijkt altijd bodemloos, totdat je ineens de bodem van je eigen domheid ziet glimmen. Laat haar maar bestellen. Wij betalen simpelweg niet.
Mark grijnsde. In zijn ogen verscheen die ondeugende schittering weer, precies die blik waardoor ik ooit als een blok voor hem was gevallen.
Drie dagen later kwamen Wilhelmina en Sanne bij ons langs voor wat zij duidelijk als een officieel staatsbezoek beschouwden.
Mijn schoonmoeder zag eruit alsof ze alvast oefende voor de rol van vorstin op werkbezoek. Ze droeg een nieuwe blouse en haar haar was opgestoken tot een ingewikkelde torenconstructie, die waarschijnlijk de hoogte van haar ambities moest verbeelden.
— Mijn kinderen! — begon ze plechtig, terwijl ze op de bank plaatsnam en met haar handen denkbeeldige kreukels van haar rok streek. — Ik heb besloten dat eenenzeventig niet zomaar een getal is. Vorig jaar is mijn jubileum in het water gevallen, dus dit jaar haal ik alles in.
Ze rechtte haar rug met zichtbaar genoegen.
— Restaurant Gouda. Ik doe het bescheiden, maar stijlvol. Alleen de allernaasten natuurlijk. Een man of veertig.
Mark en ik wisselden een blik. Bescheiden. In Gouda. Veertig gasten.
Ze overhandigde ons een uitnodigingskaart, gedrukt op zwaar papier met gouden opdruk.
— Er zullen aan het einde van de avond nog wel een paar kleinigheidjes afgerekend moeten worden, — liet ze achteloos vallen, terwijl ze haar manicure bestudeerde. — Maar jij bent toch mijn oudste zoon, mijn steun en toeverlaat. Je laat je moeder op zo’n dag niet zitten. En jij, Eva, regel jij dan cadeautjes voor de gasten? Van die bonbonnières en zo. Dat is tegenwoordig helemaal in.
Sanne, die naast haar zat, knikte zo ijverig mee dat haar hele houding één grote demonstratie van trouw en medeleven werd.
— Mama heeft een feest verdiend! — verklaarde mijn schoonzus met overdreven pathos. — Ik zou het zelf allemaal betalen, dat weten jullie toch, zo dol ben ik op mama. Maar ik zit momenteel zó krap, ik kan er wel om huilen. Telefoons zijn ook belachelijk duur geworden, en die van mij was echt stokoud, dus ik móést wel een nieuwe op afbetaling nemen.
Met een onhandige beweging schoof ze haar gloednieuwe topmodel smartphone dieper in haar tas.
Ik keek naar die twee en genoot bijna van het tafereel. Hun brutaliteit had zulke monumentale vormen aangenomen dat je er met gemak een museumzaal aan had kunnen wijden.
Gul zijn met het geld van een ander is de prettigste vorm van liefdadigheid, vooral wanneer je ervan overtuigd bent dat de kassa nooit jouw kant op draait.
— Komen doen we, — antwoordde ik rustig. — Maar cadeautjes voor de gasten en alle overige extra kosten regelen jullie zelf. Wij bestellen niets bij. Trouwens, hoe zit het met die ramen? De inmeetman heeft nog steeds niet gebeld.
Wilhelmina haperde een fractie van een seconde, maar herpakte zich meteen met professionele soepelheid.
— Ach, daar is het op de productieafdeling één grote chaos! Juli hè, hoogseizoen in de bouw! — wuifde ze weg. — De uitvoerder zei dat we even geduld moeten hebben. Misschien twee weken, misschien een maand. Maak jullie vooral geen zorgen, het geld is in veilige handen!
In de veiligste handen, dacht ik. Rechtstreeks in de kassa van het restaurant.
Vlak voor haar vertrek meldde Wilhelmina nog terloops dat ze Marks telefoonnummer bij het restaurant had achtergelaten als contactnummer. Voor het geval er dringend iets afgestemd moest worden over betaling of de levering van losse desserts. Toestemming aan haar zoon vragen was uiteraard niet in haar opgekomen.
Vanaf dat moment kreeg mijn schoonmoeder geen cent meer van ons.
De ramen regelden we kalm bij een ander bedrijf, een betrouwbare firma deze keer. Het bedrag namen we tijdelijk uit onze noodreserve.
Twee dagen vóór het banket reed Mark langs bij restaurant Gouda. Hij wilde zeker weten dat onze val precies zou dichtklappen zoals bedoeld, en tegelijk de puntjes op de i zetten met de administratie.
De restaurantmanager, Willem, bleek een man van een jaar of achtenvijftig te zijn, kaarsrecht van houding, met een onverstoorbaar gezicht en manieren waar een butler uit een dure film jaloers op zou worden.
Mark stelde zich voor en legde uit dat zijn nummer in de reservering stond als aanvullend contact. Daarna vroeg hij of er op enige manier financiële verplichtingen aan hem waren gekoppeld.
— De opdrachtgever en betaler volgens de overeenkomst is Wilhelmina, — antwoordde Willem nadat hij de papieren had geraadpleegd. — Uw handtekening staat nergens onder. Uw telefoonnummer is uitsluitend genoteerd voor bereikbaarheid.
— Uitstekend, — zei Mark knikkend. — Dan verzoek ik u vriendelijk om de eindnota niet aan mij voor te leggen. Ik heb geen extra diensten besteld en zal die ook niet betalen.
— Alle betalingen verlopen uitsluitend via degene die het contract heeft ondertekend, — bevestigde de manager zonder met zijn ogen te knipperen. In zijn blik flitste heel even iets van begrip voorbij; vermoedelijk had hij al meer dan genoeg familiedrama’s gezien rond onbetaalde rekeningen voor feestdiners.
En toen brak de grote dag aan.
Die avond leek het juli-asfalt buiten nog na te smeulen van de hitte, maar in de zaal van Gouda draaiden de airco’s op volle kracht. Wilhelmina hoefde zich dus niet in te houden bij haar kledingkeuze en had duidelijk besloten dat ingetogenheid die avond geen rol zou spelen.