— Sanne, waar heb je het over met je ramen? Van dat geld heb ik allang een feestzaal vastgelegd en de volledige aanbetaling gedaan!
De stem van mijn schoonmoeder, Wilhelmina, droop van zelfgenoegzaamheid. Ze klonk alsof ze zojuist de hoofdprijs had gewonnen met een lot dat betaald was uit iemands anders pensioen.
— Mark kan toch nergens heen. Hij gaat voor het oog van alle gasten heus geen scène maken. Hij legt het resterende bedrag wel netjes bij, daar zorg ik voor. Vorig jaar heb ik mijn zeventigste verjaardag niet behoorlijk kunnen vieren, maar nu haal ik dat jubileum dubbel en dwars in. En wel op koninklijke wijze!
Wij hadden een sleutel van haar woning voor noodgevallen.
Wilhelmina had me zelf gevraagd om eclairs langs te brengen. Daarbij had ze nog gezegd dat ik, als ze niet opendeed, gewoon met onze reservesleutel naar binnen moest gaan. Ze verwachtte namelijk een belangrijk telefoontje op haar mobiel en kon daardoor de bel in de hal missen.
Ik was stilletjes binnengekomen met het plan het zakje in de keuken neer te zetten. In de gang bleef ik echter als aan de grond genageld staan toen ik Marks naam hoorde, gevolgd door een gesprek dat zo brutaal was dat mijn maag ervan samentrok. Het ging over óns geld. Het geld voor de nieuwe ramen.
Nog geen dag eerder hadden mijn man en ik een flink bedrag naar Wilhelmina overgemaakt.
Ze had met de hand op het hart verzekerd dat ze via een oude kennis, een of andere zogenaamd betrouwbare uitvoerder, al onze ramen voor een uitzonderlijk lage prijs kon laten vervangen. Er was alleen haast bij, had ze gezegd. Het volledige bedrag moest in één keer op haar rekening worden gestort, zodat zij het onmiddellijk aan de aannemer kon doorgeven.
Wilhelmina klaagde graag dat ze amper rondkwam, hoewel ze meerdere keren trots had laten vallen dat ze twee spaarrekeningen had waar niemand aan mocht komen. De ene was bestemd voor een nieuwe keuken, de andere noemde ze plechtig haar reserve “voor als het echt misging”.
Alleen vond ze het uitgeven van haar eigen geld duidelijk een onverdraaglijke gedachte.
— Mam, jij bent echt geniaal! — kirde mijn schoonzus Sanne vrolijk via de luidspreker. — Groot gelijk, laat ze maar betalen. Ramen vervangen midden in juli, kom nou, alsof de winter morgen begint! Familie gaat voor. Ik heb trouwens al een prachtig menu samengesteld. Zeg voorlopig niets tegen hen. We vertellen gewoon dat de ramen vertraging hebben omdat de fabriek overbelast is.
Samen deden Wilhelmina en Sanne me denken aan twee bedrijvige houtwormen die zich al tot diep in andermans budget hadden gevreten en nu tevreden hun pootjes tegen elkaar wreven, terwijl ze vol verrukking bespraken hoe heerlijk vers zaagsel smaakte.
Het geweten van Wilhelmina had de eigenschappen van een driedubbel geïsoleerd raam: het hield werkelijk elk geluid van buiten tegen. Vooral de stem van het gezonde verstand, de belangen van anderen en gewone fatsoenlijkheid kwamen er niet doorheen.
Familieliefde wordt vaak blind genoemd, maar zodra het om andermans spaargeld gaat, krijgt diezelfde liefde ineens een perfect gezichtsvermogen.
Ik ging de kamer niet in.
Waarom zou ik hun feestelijke generale repetitie bederven? Zonder geluid te maken zette ik het zakje met eclairs op het kastje bij de spiegel. Daarna trok ik mij net zo stil terug naar het trappenhuis en liet de deur zachtjes achter me dichtvallen.
Thuis besloot ik niet meteen de knuppel in het hoenderhok te gooien. Een ruzie beginnen is makkelijk, maar meestal ook volkomen nutteloos.
De beste manier om iemand af te leren op je nek te zitten, is vriendelijk glimlachend een stap opzij doen precies op het moment dat diegene wil opspringen.
Ik pakte een diepe koekenpan en begon gehaktballetjes in saus te maken. Er is weinig dat zenuwen zo goed tot rust brengt als het geduldig kneden van gehakt en het vormen van keurige, ronde balletjes. Ik bakte ze aan tot ze een goudbruin korstje kregen en goot er daarna een dikke saus overheen van gepureerde rijpe julitomaten, zure room en geurige kruiden.
Al snel vulde de keuken zich met zo’n romige, knoflookachtige en kruidige geur dat de buren ons vermoedelijk via het ventilatiesysteem begonnen te benijden. De gehaktballetjes stonden op een laag vuur te pruttelen en namen langzaam de zoetzure zachtheid van de tomatensaus in zich op.
Toen Mark thuiskwam van zijn werk, zette ik hem eerst rustig te eten voor.
Ik wachtte tot hij verzadigd en zichtbaar tevreden achteroverleunde op zijn stoel. Pas daarna vertelde ik hem woord voor woord wat ik in de gang van zijn moeder had gehoord.
Mark verslikte zich van verbazing en wist nog net te voorkomen dat hij zijn glas compote omstootte. Zijn wenkbrauwen gingen langzaam omhoog, terwijl zijn kaken juist strak op elkaar kwamen te staan.
Mijn man was altijd recht door zee geweest en had een sterk gevoel voor rechtvaardigheid. Intriges kon hij niet uitstaan. En diefstal uit ons gezinsbudget, opgediend met een sausje van moederliefde, riep bij hem bijna lichamelijke afkeer op.
— Wacht even, — zei hij dof, terwijl hij zijn telefoon pakte. — Ze had de naam van dat bedrijf genoemd. “Bouw-Raam-Garant”. Dat gaan we nu controleren.
Na vijf minuten bellen met een medewerker was Marks gezicht veranderd in steen. Er bestond geen enkele bestelling op onze achternaam, niet op ons adres en ook niet op naam van Wilhelmina. De uitvoerder waarover zij had gesproken, had nooit bij dat bedrijf gewerkt. En het telefoonnummer dat ze aan haar zoon had gegeven, bleek buiten gebruik te zijn.
— Ik ga nu naar haar toe en ik haal dat geld terug, al moet ik het eruit schudden, — zei Mark, terwijl hij zo abrupt opstond dat zijn stoel bijna omviel. — Dit gaat echt alle grenzen voorbij!
— Ga zitten, — vroeg ik kalm, terwijl ik een glas koud water voor hem inschonk. — Als jij nu naar haar toe stormt om ruzie te maken, krijgt zij een zenuwaanval op commando. Dan begint ze te jammeren, laat ze een ambulance komen, rent Sanne aan met valeriaandruppels en uiteindelijk zijn wij de boosdoeners. Dan heet het dat wrede kinderen hun arme, heldhaftige moeder kapotmaken om wat zielige papiertjes.
Ik liet bewust een korte stilte vallen.
— Nee, lieverd. Als zij per se een voorstelling wil opvoeren, dan kijken wij die rustig tot het einde uit. Alleen betaalt ze haar eigen kaartjes op de eerste rij.
— Wat stel je dan voor? — vroeg Mark.