Het werd een onwaarschijnlijk strak glinsterjurkje met lurex, alsof ze zich niet had aangekleed maar in feestverlichting had laten verpakken.
In dat ding deed Wilhelmina denken aan een draaiende discobal op twee benen. Rond haar hals schitterde goedkope fantasiejuwelen, maar ze droeg die met zo’n vorstelijke zelfverzekerdheid dat je bijna zou geloven dat het om erfstukken uit een museumkluis ging.
De gasten — een bonte stoet tantes, ooms, verre neven, aangetrouwde nichten en buurvrouwen — overlaadden haar met lof. Wilhelmina nam de felicitaties in ontvangst met het welwillende air van een grote weldoenster die het gewone volk genadig haar aandacht schenkt.
Familiebanden blijken altijd opvallend hecht wanneer ze rijkelijk worden besproeid met gratis dure drank.
Tussen de tafels door bewoog geruisloos een fotograaf van het evenementenbureau waarmee het restaurant samenwerkte. Sanne had hem vooraf uitgekozen, en Wilhelmina had de fotosessie plus een gedrukt album zonder blikken of blozen aan het banketcontract laten toevoegen. Uiteraard in de vaste overtuiging dat Mark aan het eind van de avond wel zou afrekenen.
— Familie betekent alles voor mij! — verkondigde ze door de microfoon, terwijl ze haar ogen bette met een papieren zakdoekje. — Voor mijn eigen mensen is niets mij te veel. Ik heb altijd gezegd: geld is maar papier. Het belangrijkste is dat je naasten gelukkig zijn!
Daarna knipte ze met haar vingers om een ober te wenken.
— Jongeman, — commandeerde mijn schoonmoeder luid genoeg zodat de halve familie het kon horen, — haal deze wijn maar weg, hij smaakt veel te zuur. Breng cognac. De goede soort. En vul die schaaltjes met kaviaar ook opnieuw aan. Mijn familie viert feest vandaag!
De ober noemde beleefd de prijs en legde haar een extra bestelformulier voor. Wilhelmina keek nauwelijks naar de regels, laat staan dat ze tot het einde las, en zette er met een brede, zwierige haal haar handtekening onder.
Zo ging het de hele avond door. Eerst bij de cognac, daarna bij nieuwe schalen met lekkernijen, en vervolgens nog eens toen de livemuziek voor de derde keer werd verlengd. Een portemonnee die niet van jezelf is, geeft een handtekening blijkbaar een wonderlijke vastberadenheid.
Op een bepaald moment zat Sanne gretig van haar warme voorgerecht te eten. Ze boog zich net iets te enthousiast naar een salade aan de overkant van de tafel en veegde met haar elleboog een hoog wijnglas om. Het ding spatte op de vloer uiteen in een kristallen vuurwerkje. Binnen enkele tellen verscheen de ober opnieuw met een aanvullend formulier. Wilhelmina ondertekende ook deze kleine familieramp zonder zelfs maar op te kijken.
Sanne glimlachte alleen maar gelukzalig. Zij was er heilig van overtuigd dat haar royale broer deze viering van het leven wel zou bekostigen.
Ik zat ondertussen rustig aan mijn mineraalwater met citroen te nippen en keek met stille tevredenheid toe.
Wilhelmina gedroeg zich alsof ze achter het dichte raam van haar geliefde nieuwe kozijn stond: afgeschermd van alles wat onaangenaam was. Ze zag de prijzen op de menukaart niet, negeerde ieder restje gezond verstand en zwolg volledig in haar eigen belangrijkheid. Hoe luider de muziek werd, hoe zwaarder de map leek te worden die de onverstoorbare Willem ergens achter de schermen in handen moest hebben.
Tegen middernacht begonnen de eerste gasten hun jassen te zoeken. In plaats van de enorme taart waar Wilhelmina eerder over had gefantaseerd, serveerde het restaurant losse desserts. Die had ze, heel vooruitziend, aan de bestelling laten toevoegen nadat wij hadden geweigerd haar banketbakkersdromen te betalen.
Niet lang daarna verscheen Willem in de zaal.
Hij gleed tussen de tafels door met de rustige waardigheid van een oceaanstomer die de golven klieft. In zijn handen hield hij precies die zwarte map met de rekening. Bij Wilhelmina aangekomen boog hij licht en uiterst verzorgd.
— Uw rekening, mevrouw Wilhelmina. Ik hoop dat de avond geheel naar wens is verlopen?
Mijn schoonmoeder wuifde achteloos met haar hand, zonder ook maar een blik op het bedrag te werpen.
— Alles was uitstekend. Geef de rekening maar aan mijn zoon. Mark, betaal de meneer even, laat hem niet wachten.
— Neemt u mij niet kwalijk, — antwoordde Willem onaangedaan, terwijl hij de map voor Wilhelmina neerlegde. — Volgens de overeenkomst bent u zowel opdrachtgever als betalingsplichtige.
Wilhelmina trok geïrriteerd de map naar zich toe en schoof hem vervolgens met een ruk over de tafel naar Mark.
— Pak aan en betaal. Maak er geen toneelstuk van.
Mark opende de map langzaam. Zijn ogen gingen langs de lange opsomming van posten: premium cognac, het gedrukte fotoalbum, drie extra uren livemuziek, het door Sanne gebroken glas en nog een hele reeks feestelijke toevoegingen waar niemand met een nuchter hoofd ooit om had gevraagd.
Mijn man sloeg de map dicht met een droge klik en schoof hem terug, recht in de handen van zijn moeder.
— Mam, dit is jouw rekening, — zei Mark luid en duidelijk.
Alle gesprekken aan de tafels vielen op slag stil. Familieleden verstijfden met halfgekauwde hapjes in hun open mond.
Geen enkele dure make-up kan een gezicht zo snel veranderen als een map met een onbetaalde rekening.
— Mark, wat is dit voor flauwekul? — Wilhelmina lachte nerveus, maar haar ogen schoten alle kanten op. — Betaal dat banket gewoon. Je had het beloofd!
— Dat heb ik nooit beloofd, — zei mijn man kalm. — Eva en ik hebben jou een flink bedrag overgemaakt voor nieuwe ramen. Jij hebt dat geld zonder onze toestemming als aanbetaling voor je eigen feest gebruikt. Dus het resterende bedrag van het contract betaal je zelf. En verwar het niet: ons geld was geen cadeau en wordt dat ook niet. Het bedrag dat jij als voorschot hebt uitgegeven, betaal je ons apart terug. Wij zijn niet van plan jouw feest nog een keer te financieren.
De stilte in de zaal werd zo compact dat je er spijkers in had kunnen slaan. Op het gezicht van Wilhelmina verschenen lelijke bordeauxrode vlekken, die fel afstaken tegen het zilveren lurex van haar jurk.
— Welke ramen?! — krijste ze, terwijl het laatste restje waardigheid van haar afgleed. — Jij zet je eigen moeder voor schut waar iedereen bij is? Ik heb juist mijn best gedaan voor jullie, ik heb een feest georganiseerd!
— Het contract staat op uw naam, mevrouw Wilhelmina, — mengde Willem zich er met ijzige beleefdheid in. — U hebt persoonlijk de aanvullende diensten besteld. Het totaalbedrag dat na aftrek van de aanbetaling nog openstaat, bedraagt…
Hij sloeg de map open, liet zijn vinger naar de laatste regel glijden en haalde rustig adem.