Toch bleef het hem pijn doen wanneer hij zijn moeder weer hoorde klagen.
Anna gaf echter niet op. Integendeel, ze belde steeds vaker. Telkens kwam er een nieuwe reden bij waarom ze geld nodig had. De ene keer zou het dak lekken en moest er dringend iemand komen kijken, dan was de koelkast zogenaamd kapot, en weer een andere keer moesten haar tanden met spoed behandeld worden. Iedere keer bracht Jan haar verzoek voorzichtig bij Emma ter sprake. En iedere keer kreeg hij hetzelfde antwoord: nee. Daardoor werd de woede van zijn moeder alleen maar groter.
‘Wat heb jij eigenlijk voor vrouw?’ riep Anna op een avond door de telefoon. Haar stem werd scherper bij elk woord. ‘Koud als steen! De moeder van haar man zit krap, en zij haalt haar schouders op!’
‘Mam, alsjeblieft,’ smeekte Jan vermoeid. ‘Begin daar niet weer over. Emma kijkt er gewoon anders tegenaan.’
‘Anders?’ Anna lachte kort en bitter. ‘Ik begrijp heel goed hoe zij ertegenaan kijkt. Alles voor zichzelf, en voor familie geen cent.’
Drie maanden na de bruiloft was het een doodgewone woensdag. Jan vertrok om acht uur ’s ochtends naar zijn werk. Emma werkte vanuit huis en zat achter haar laptop toen rond het middaguur de deurbel ging.
Ze liep naar de voordeur, deed open en bleef een fractie van een seconde staan. Op de drempel stond Anna, met een tas in haar hand en een glimlach die net iets te nadrukkelijk was.
‘Emma, hallo,’ zei ze opgewekt, terwijl ze al naar binnen stapte zonder op een uitnodiging te wachten. ‘Ik was toevallig in de buurt en dacht: weet je wat, ik loop even aan. Kunnen we samen lunchen.’
‘Goedemiddag, Anna,’ antwoordde Emma koel. Ze deed een stap opzij. ‘Kom binnen.’
Anna trok haar jas uit en liep meteen door naar de woonkamer. Ze keek langzaam om zich heen, alsof ze niet op bezoek was, maar een woning kwam taxeren. Emma volgde haar met haar ogen en ging daarna naar de keuken om eten op te warmen.
‘Het is hier wel netjes,’ klonk Anna’s stem vanuit de kamer. ‘Je houdt de boel goed bij.’
‘Dank u,’ zei Emma, terwijl ze soep in twee kommen schepte.
‘Al had de inrichting beter gekund,’ ging Anna onverstoorbaar verder. ‘Die bank bijvoorbeeld. Die oogt goedkoop. En comfortabel lijkt hij me ook niet.’
Emma kneep haar vingers strakker om de soeplepel, maar zei niets. Het was haar inmiddels volkomen duidelijk dat haar schoonmoeder niet alleen was gekomen voor een gezellige lunch.
Ze bracht de kommen naar de woonkamer. Anna zat al aan tafel, alsof ze daar al minutenlang ongeduldig had zitten wachten. Ze aten zwijgend. De stilte voelde zwaar en plakkerig. Af en toe keek Anna vanonder haar wimpers naar Emma, alsof ze moed verzamelde voor iets wat ze al van plan was geweest voordat ze binnenkwam.
‘Weet je, Emma,’ begon Anna uiteindelijk, terwijl ze haar lepel neerlegde, ‘in onze familie is het altijd normaal geweest dat mensen elkaar helpen.’
‘O ja?’ Emma keek haar zonder veel uitdrukking aan.
‘Natuurlijk.’ Anna knikte langzaam. ‘Toen Jan klein was, hielp mijn moeder mij. Later, toen zij ouder werd, heb ik haar geholpen. Zo hoort dat. Familie laat je niet vallen.’
‘Dat begrijp ik,’ zei Emma rustig, en ze nam nog een hap.
Anna boog zich iets naar voren. Haar stem werd zachter, maar niet vriendelijker. ‘Daarom dacht ik: misschien kunnen jij en Jan mij ook wat ondersteunen. Ik red het op dit moment moeilijk alleen. Mijn inkomen is laag en alles wordt duurder.’
Emma legde haar lepel naast de kom. Ze keek haar schoonmoeder recht aan. ‘Anna, Jan en ik zijn pas net begonnen. We hebben onze eigen lasten. De hypotheek, rekeningen, plannen voor later. Ik ben niet van plan u financieel te onderhouden.’
Anna’s ogen knepen zich samen. ‘Je kunt het niet, of je wilt het niet?’
‘Ik wil het niet,’ antwoordde Emma zonder omweg. ‘U bent een volwassen vrouw. U kunt werk zoeken, iets bijverdienen, uw uitgaven aanpassen. Maar ik ga niet betalen voor uw leven.’
Anna’s gezicht werd eerst bleek, daarna schoot er een rode kleur over haar wangen. Met een ruk schoof ze haar stoel naar achteren en stond op.
‘Duidelijk,’ zei ze tussen haar tanden door. ‘Dus zo zit het.’
‘Ja,’ zei Emma kalm. ‘Zo zit het.’
Anna begon zich klaar te maken om te vertrekken. Ze trok haar jas aan, pakte haar tas en zweeg. Haar lippen waren samengeperst tot een smalle streep. Emma liep met haar mee naar de gang, zonder een poging te doen de sfeer nog te redden.
Vlak voordat Anna de deur opende, draaide ze zich plotseling om.
‘Mag ik een glas water?’ vroeg ze. ‘Mijn keel is helemaal droog.’
‘Natuurlijk,’ zei Emma.
Ze ging naar de keuken, pakte een glas en vulde het met water uit de filterkan. Het duurde hooguit een halve minuut. Toch voelde er iets niet goed toen ze terugliep naar de woonkamer.
Daar zag ze Anna bij het salontafeltje staan. Emma’s handtas, die daar net nog netjes had gelegen, lag nu scheef aan de kant geschoven. Anna draaide zich abrupt om. Op haar gezicht flitste iets schuldigs voorbij, en haar handen hield ze onnatuurlijk achter haar rug.
‘Alstublieft,’ zei Emma, terwijl ze haar het glas aanreikte en haar aandachtig bleef aankijken.
‘Dank je,’ mompelde Anna. Ze greep het glas, dronk het in een paar snelle slokken leeg en zette het haastig neer. ‘Goed, ik moet gaan. Tot ziens.’
Ze verdween zo snel de deur uit dat het bijna leek alsof iemand haar op de hielen zat. Emma bleef nog even staan, sloot daarna rustig de voordeur en liep terug naar de woonkamer.
Ze ging naar het salontafeltje en pakte haar tas op. Haar portemonnee zat er nog in. Ze opende hem. Het contante geld was er. De pasjes leken er ook te zijn. Toch telde ze ze één voor één na.
Eén kaart ontbrak.
Haar betaalpas. De rekening waarop haar salaris binnenkwam.
Emma glimlachte schamper. Dus dat was het. Haar schoonmoeder had werkelijk geprobeerd haar te bestelen.
Zonder haast pakte ze haar telefoon. Ze belde de bank, gaf de benodigde gegevens door en liet de kaart onmiddellijk blokkeren. Toen de medewerker vroeg naar de reden, antwoordde ze eenvoudig dat de pas kwijt was. Een paar minuten later was alles geregeld.
Emma legde haar telefoon neer, schoof haar tas dichterbij en ging weer achter haar laptop zitten. Alsof er niets was gebeurd, keerde ze terug naar haar werk.