Daar kwam ze niet meer op terug. Toch merkte Mark soms hoe ze keek wanneer Sanne op bezoek kwam en diezelfde bontjas achteloos over de kapstok gooide, alsof het een oude parka was die ze voor een tientje had gekocht. In Emma’s blik lag dan iets wat hij liever niet benoemde.
Het begon allemaal op een woensdag, met een telefoontje van zijn moeder.
Mark stond in de keuken koffie te zetten. Emma was nog niet thuis van haar werk. Terwijl het apparaat zacht pruttelde, luisterde hij naar Anna, die de situatie uiteenzette met die bekende toon in haar stem: de beslissing was allang genomen, zijn instemming was slechts een formaliteit.
— Sanne moet even geholpen worden, — zei zijn moeder. — Je begrijpt toch wat voor kans dit voor haar is?
Sanne werkte als verkoopadviseur in een parfumerie. Ze hield van haar baan: er verzorgd uitzien, klanten crèmes aanraden, af en toe iemand opmaken en vriendelijk glimlachen onder de felle winkelverlichting. Tot nu toe had ze op de afdeling met betaalbare merken gestaan. Daar kwamen allerlei klanten, maar vooral vrouwen die prijzen vergeleken, aanbiedingen afwachtten en niet snel iets extra’s meenamen. Nu mocht ze echter door naar de luxehoek. Een andere afdeling. Ander publiek. Andere commissies.
— Daar loopt een heel ander soort vrouw rond, — legde Anna uit. — Vrouwen die aan één potje crème meer uitgeven dan jij in een halve maand opzij kunt zetten. En er komen ook mannen binnen, nette mannen, serieuze types, met geld. Begrijp je wat ik bedoel? Sanne moet daar wel bij passen. Mensen moeten haar geloven als ze iets verkoopt.
Mark pakte zijn mok op, maar dronk niet.
— En wat houdt dat dan precies in, “erbij passen”? — vroeg hij voorzichtig.
— Ze wil haar gezicht laten liften, — zei Anna, op een toon alsof ze vertelde dat Sanne een afspraak bij de kapper had gemaakt.
Mark bleef even stil.
— Mam…
— Het is niet voor de lol, het is voor haar werk! — viel Anna hem meteen in de rede. Haar stem kreeg die dwingende klank die hij uit zijn jeugd kende; de klank die betekende dat verdere discussie eigenlijk overbodig was. — Bovendien is Sanne geen twintig meer. Ze moet een beetje op zichzelf letten. In het luxesegment kijken ze anders naar je. Wil jij soms dat je zus zo’n plek kwijtraakt?
— Nee, maar…
— Ze komt net tekort. Echt niet veel. Mark, ze is je zus. Eigen bloed.
Eigen bloed. In Marks familie was dat geen gewoon argument, maar een soort slot op elke discussie. Misschien juist daarom werkte het zo goed. Te goed.
— Ik heb op dit moment niets over, — zei hij. — Echt niet, mam.
— Emma heeft toch spaargeld staan, — antwoordde Anna zonder aarzeling. — Ze schuift daar toch steeds mee, dat heb ik gehoord. Dat geld staat maar op een rekening. Het doet niets.
— Mam, dat is háár geld.
— Júllie geld, — verbeterde Anna hem. — Jullie zijn getrouwd. In een huwelijk is alles van samen. Of vertrouwt ze jou niet? Ben jij soms geen man in je eigen huis?
Dat had ze niet moeten zeggen. Precies dat zinnetje was het haakje dat zijn moeder al zijn hele leven wist uit te gooien. Altijd raak, altijd op de zwakke plek. “Geen man in je eigen huis.” Onzin natuurlijk. Dat wist hij zelf ook. Het was goedkoop, ouderwets, manipulatief. En toch bleef het hangen.
— Emma is nu aan het werk, — zei hij. — Ik praat er vanavond met haar over.
— Waarom pas vanavond? — vroeg Anna verbaasd. — Sanne wil zich vandaag nog inschrijven. Er is een wachtlijst, maar nu is er toevallig een plek vrij. Jij weet toch de code van Emma’s bankapp?
Hij wist die. Emma had hem die ooit gegeven, voor noodgevallen. Gewoon praktisch, voor als er iets zou gebeuren. Hij had hem onthouden.
Juist dat maakte het nu zo benauwend. Terwijl Anna verder praatte over Sanne, over die luxeafdeling, over kansen die je niet mocht laten lopen en over familie die voor elkaar klaarstond, bleef Mark met zijn inmiddels koude koffie in zijn hand bij het aanrecht staan. Hij voelde hoe zijn gezonde verstand zich langzaam terugtrok, alsof het de kamer verliet en beleefd de deur achter zich dichtdeed.
Het kostte drie minuten.
Niet meer dan drie minuten om de app te openen, de code in te toetsen, het bedrag over te maken en Sanne’s naam op het scherm te zien verschijnen. Drie minuten, en het geld was weg. Daarna legde Mark zijn telefoon op tafel en bleef ernaar kijken alsof het geen toestel was, maar de plek waar zojuist een misdaad had plaatsgevonden.
Ik vertel het vanavond, hield hij zichzelf voor. Ik leg het rustig uit. Ze zal het begrijpen. Dit is anders. Sanne heeft het echt nodig. Het is voor haar werk, niet voor een bontjas.
Bijna geloofde hij het zelf.
Bijna.
Daarna stuurde hij Sanne een kort bericht: “Het is overgemaakt.”
Haar antwoord kwam bijna direct. Drie hartjes, gevolgd door: “Mark, je bent de allerbeste!!!”
Hij staarde naar de uitroeptekens en voelde zich ronduit ellendig.