Alleen Saskia zag daar de grap niet van in. Ze trok zich terug en bleef stil, maar niet op een onschuldige manier; eerder zoals een cobra zich schuilhoudt tussen de dille, wachtend op het juiste moment om toe te slaan.
En vandaag was dat moment kennelijk aangebroken.
— Jullie begrijpen het gewoon niet! — riep Saskia, terwijl ze met veel misbaar haar hand tegen haar borst drukte, precies op de plek waar bij normale mensen een hart zit en bij haar vermoedelijk een rekenmachine. — Incassobureaus blijven bellen! Ik heb een lening afgesloten. Een kleintje maar.
— Waarvoor dan? — vroeg Daan zacht.
— Voor de cursus “Godin van Overvloed: open je geldstroom”, flapte ze eruit. — Dat heet investeren in jezelf!
Ik verslikte me bijna in mijn thee. Daan liet zijn gezicht in zijn handen zakken.
— Mam, — kreunde hij. — Heb jij drieduizend euro geleend om te leren… ademen?
— Dat doet er niet toe! — beet ze hem toe. — Het punt is dat die geldstroom niet is gaan lopen. Waarschijnlijk zitten mijn chakra’s vol blokkades. Maar morgen moet er wel betaald worden. Emma, jij hebt toch spaargeld vaststaan. Ik weet het, Daan heeft het verteld. Los jij die lening even af, dan betaal ik je later terug… van mijn pensioen…
Ik vouwde mijn armen over elkaar en keek haar rustig aan.
— Saskia, ik heb een tegenvoorstel. U verkoopt uw vakantiehuisje, waar u voornamelijk onkruid kweekt en schuldgevoel bij uw zoon, en daarmee betaalt u uw eigen schuld af.
— Mijn huisje?! — gilde ze, alsof ik had voorgesteld haar nieren op Marktplaats te zetten. — Dat is familiebezit! Mijn opa schuilde daar vroeger onder een klisblad als het regende! Hoe durf je dat zelfs maar te zeggen? Jij gevoelloze… droge beschuit! Daan, zeg er iets van!
Ze draaide zich naar haar zoon, duidelijk in de verwachting dat hij, zoals altijd, aan haar kant zou gaan staan. Saskia was eraan gewend dat Daan zo kneedbaar was als zachte klei. Alleen vergat ze één detail: zelfs klei wordt bij vorst keihard. En in onze keuken hing op dat moment een temperatuur die dicht bij het vriespunt kwam.
— Mam, — begon Daan. Zijn stem trilde even, maar werd daarna steviger. — Emma heeft gelijk. Wij gaan niet betalen voor jouw “Godin van Overvloed”.
— Wat zeg je? — Ze knipperde met haar ogen, waardoor er goedkope mascara van haar wimpers dwarrelde. — Verraad jij je eigen moeder voor deze… kantoorrat?
— Die “rat” zorgt ervoor dat jouw zoon te eten heeft en betaalt mee aan dit appartement, — antwoordde ik kalm. — En trouwens, ratten zijn bijzonder slimme dieren. In tegenstelling tot sommige mensen lopen ze niet twee keer dezelfde val in.
Saskia sprong overeind. De stoel schoof met een harde klap naar achteren.
Daarna stormde ze de gang in en smeet de deur zo hard dicht dat mijn hoed van de kapstok viel.
— Sorry, — mompelde Daan, terwijl hij de scherven begon op te rapen van het kopje dat zijn moeder in haar dramatische uitbarsting van tafel had geveegd.
— Laat maar, — zei ik en sloeg mijn armen om hem heen. — Het had bijna iets vermakelijks. Alsof je naar het circus gaat, maar dan met een boze clown zonder schmink.
Wij dachten werkelijk dat daarmee de voorstelling voorbij was. Ach, wat waren we naïef. Dit was nog maar de ouverture.
Drie dagen later ging op mijn werk de telefoon.
— Spreek ik met mevrouw Emma? U spreekt met de bank “Snel Geld, Lang Verdriet”. Uw schoonmoeder heeft u opgegeven als borgsteller. Zij heeft haar betalingstermijn laten verlopen en op grond van de overeenkomst starten wij nu de incassoprocedure tegen u.
Ik legde langzaam de hoorn neer en telde tot tien. Daarna tot twintig. Vervolgens stelde ik me Saskia voor in een kostuum van een reuzengarnaal, terwijl ze in een enorme pan werd gekookt. Dat hielp.
Die avond ging ik naar haar toe. De deur zat niet op slot. In de woning hing een mengsel van valeriaan en oude poetsdoeken. Saskia lag op de bank met een natte handdoek op haar voorhoofd en speelde een stervende zwaan die midden in haar veelbelovende vlucht was neergeschoten.