‘Denk je echt dat het mij om dat vakantiehuis gaat?’
‘Waar zou dit toneelstuk anders vandaan komen?’ beet Sanne haar toe. ‘Vijf jaar lang heb je gezwegen, en zodra je de papieren ziet, vind je ineens je stem terug.’
‘Welke papieren?’ Emma lachte kort, zonder enige vrolijkheid. ‘Jullie vakantiehuis interesseert me geen seconde.’
‘Dat zeggen ze allemaal in het begin.’
‘Sanne, hou nu eindelijk je mond!’ viel Maria scherp uit.
Haar dochter draaide zich naar haar om met een gekrenkte blik.
‘Mam, ik probeer je juist te beschermen. Straks zet jij je bezit op zijn naam, en daarna blijkt ineens dat Emma daar ook recht op meent te hebben, omdat zij hier zogenaamd de belangrijkste is en iedereen onderhoudt.’
‘Ik maak nergens aanspraak op,’ zei Emma. ‘En dat vakantiehuis mogen jullie morgen nog overdragen, wat mij betreft zonder dat ik erbij ben.’
‘Wat edelmoedig.’
‘Sanne, ik heb gezegd: genoeg!’ Mark verhief zijn stem en sloeg met zijn vlakke hand tegen de rugleuning van een stoel. ‘Waarom haal je dat er überhaupt bij?’
‘Ík haal het erbij? Zij zit hem hier door het slijk te halen!’
‘Ik stel hem vragen,’ antwoordde Emma.
‘In het bijzijn van zijn moeder. Op haar verjaardag.’
‘Omdat hij juist in het bijzijn van zijn moeder heeft gelogen!’
Sanne sprong overeind.
‘Een normale vrouw zou haar man niet zo voor schut zetten!’
Emma keek naar Mark. Hij stond tussen de tafel en het raam, met een rood aangelopen gezicht en het bovenste knoopje van zijn overhemd open.
‘En een normale man zou jarenlang rondvertellen dat zijn vrouw op zijn zak teerde? Vinden jullie dát normaal?’
‘Dat heb ik nooit gezegd!’ riep hij opnieuw.
‘Laat het zien,’ zei Maria plotseling.
Iedereen draaide zich naar haar toe.
‘Wat moet ik laten zien?’ vroeg Mark.
‘Wie er betaald heeft. Als jullie elkaar toch niet meer willen horen, leg het dan zwart-op-wit op tafel en maak er een einde aan.’
‘Mam, ben je gek geworden? We zitten hier niet in een rechtszaal.’
‘Ik had het niet tegen jou, Mark.’
Maria keek Emma aan. Er klonk geen verwijt in haar stem, alleen de verwarring van iemand die wanhopig naar een eenvoudige vergissing zocht, naar iets waarmee alles weer teruggezet kon worden naar hoe het was: haar zoon betrouwbaar, haar zoon sterk, haar zoon iemand die alles goed deed.
Emma pakte haar telefoon.
‘Kijk aan,’ zei Mark met een bittere grijns. ‘Prachtig. Nu krijgen we een complete boekhouding.’
Ze ging er niet op in. Ze opende de app van haar bank, bladerde door opgeslagen afschriften en zocht in de geschiedenis naar de overboeking voor de aankoop. Het bedrag van de eerste aanbetaling vulde bijna de hele regel.
Daarna schoof ze de telefoon naar Maria.
‘Dit is de eerste inleg. De datum staat erbij.’
Haar schoonmoeder zette haar bril op en bracht het scherm dichter naar haar gezicht.
‘Hier staat jouw naam.’
‘Omdat ik het heb overgemaakt.’
‘Misschien vanaf een gezamenlijke rekening,’ zei Sanne snel.
‘Vanaf mijn eigen rekening. Een gezamenlijke rekening hadden we toen nog niet.’
Emma nam haar telefoon terug, opende de map met foto’s en vond de schermafbeelding van het digitale afschrift die ze destijds voor de zekerheid had bewaard. Op het scherm stonden het adres van het appartement, de registratiedatum en de namen van de eigenaren.
‘Het appartement staat op ons allebei,’ zei ze. ‘Zo hadden we het afgesproken. Ik heb daar nooit bezwaar tegen gemaakt.’
Ze ging terug naar de bankapp en liet de betaling zien die naar Marks lening was gegaan. Daarna zocht ze de betaling voor de auto op, die door de bank als aparte transactie was opgeslagen.
De telefoon lag voor Maria op tafel. Sanne rekte haar hals uit en probeerde met twee vingers het beeld te vergroten, maar Maria trok het scherm buiten haar bereik.
‘Mark,’ zei ze langzaam. ‘Waarom heb je tegen ons gelogen?’
Hij liet zich weer op zijn stoel zakken, miste bijna de rand en moest de zitting met zijn hand rechtzetten.
‘Ik heb niet gelogen… Ik heb alleen niet alle details verteld.’
‘Je zei dat je het appartement zelf had gekocht. Dat heb je jarenlang gezegd.’
‘Omdat we een gezin zijn! Wat maakt het uit wie het geld heeft overgemaakt?’
‘Waarom zei je dan niet dat het háár geld was? Dat het Emma was?’ vroeg zijn moeder.
‘Omdat ik niet wilde dat je je zorgen zou maken.’
‘Waarover dan?’
Mark keek eerst naar zijn zus, daarna naar Emma, en zuchtte zwaar.
‘Ik had toen problemen op mijn werk. Jij kreeg al een hoge bloeddruk als de telefoon ging, weet je dat niet meer?’
‘Mijn bloeddruk ging niet omhoog door de waarheid.’
‘Mam, begin alsjeblieft niet.’
‘Ik begin nergens mee. Ik heb vijf jaar lang tegen iedereen gezegd dat jij dat appartement zelf had gekocht. Dan heb ik dus ook gelogen.’
‘Heb ik jou soms gevraagd dat aan iedereen te vertellen?’
Sanne schoof dichter naar de tafel.
‘Goed, hij heeft één keer gelogen. En nu? Moeten we hem meteen ophangen? Hij schaamde zich. Een man die zijn baan kwijt is, terwijl zijn vrouw meer verdient. Dat kun je toch begrijpen?’
‘Dat kon ik ook begrijpen,’ zei Emma. ‘Destijds heb ik dat ook gedaan.’
‘Nou, blijf het dan begrijpen! Wat is nu ineens het probleem?’
‘Daarna werkte hij weer. Maar hij bleef vertellen dat hij alles zelf had gekocht.’
‘Omdat jij hem dat liet doen!’
Mark schoot overeind met zijn hoofd.
‘Sanne!’
‘Wat nou, Sanne? Ze heeft vijf jaar gezwegen. Ze vond het allemaal prima, totdat er besloten werd het vakantiehuis op jouw naam te zetten.’
Emma stopte haar telefoon terug in haar tas.
‘In één ding heb je gelijk. Ik heb gezwegen.’
‘Zie je wel.’
‘Omdat ik dacht dat jullie dat verhaal zelf hadden bedacht. Ik dacht dat jullie er gewoon aan gewend waren geraakt Mark succesvoller te zien dan hij eigenlijk was. Ik wist niet dat hij jullie kant-en-klare details gaf.’
‘Wat voor details dan weer?’ vroeg Mark.
‘Over die oude auto die je zogenaamd verkocht had. Over de eerste aanbetaling waarvoor je zogenaamd had gespaard. Over mijn werk, waar ik volgens jou nog maar net kwam kijken.’
‘Dat kan ik één keer hebben gezegd!’
‘Drie verschillende verhalen, allemaal per ongeluk één keer?’
‘Mijn god, Emma, hoelang ga je nog door?’
‘Dat vraag ik me ook af.’
Hij keek haar aan, maar wendde vrijwel meteen zijn blik af.
Maria sloot de map met papieren van het vakantiehuis.
‘Ik zet voorlopig helemaal niets op iemands naam.’
‘Mam, dat vakantiehuis heeft hier niets mee te maken,’ zei Mark.
‘Dat weet ik. Juist daarom doe ik het niet.’
Ze pakte de map op en bracht die naar de kast waar de oude albums en de doos met kerstversiering stonden.