‘Waar moet hij dan wonen?’
‘Bij familie. Bij vrienden. Er zal vast iemand zijn die hem wil opvangen.’
‘Maar een vrouw hoort haar man te steunen!’
‘Dat heb ik gedaan,’ antwoordde Sophie zonder aarzeling. ‘Ik heb hem eten gegeven, kleren gekocht, de rekeningen betaald. Nu mag iemand anders die taak overnemen.’
‘Spreek hem dan tenminste nog één keer. Ga met hem praten.’
‘Nee. Alles wat gezegd moest worden, is al gezegd.’
‘Hoe kun je zo hard zijn?’
‘Heel eenvoudig. Op een dag ben je het zat om als melkkoe behandeld te worden.’
Daarna begonnen Anna en de andere vrouw tegelijk te praten. Hun stemmen werden scherper, de verwijten rolden over elkaar heen.
‘Je gooit je huwelijk weg om geld!’
‘Ondankbaar ben je! Mark hield van je, hij zorgde voor je!’
‘Waar zorgde hij dan precies voor?’ vroeg Sophie kalm.
‘Hij was er voor je. Hij hielp in huis. Hij hield je gezelschap.’
‘Hij hielp niet. Hij maakte alleen rommel. En ik had geen gezelschap nodig, maar een echtgenoot die werkte.’
‘Werk vinden is tegenwoordig niet makkelijk!’
‘In twee jaar tijd kun je altijd íéts vinden.’
‘Zo’n baan past niet bij hem. Hij heeft een opleiding.’
‘Dan laat hij zich maar door die opleiding voeden.’
Sophie bleef rustig in de deuropening staan. Ze liet de woorden over zich heen komen, onderbrak niemand en verhief haar stem geen moment. Ze wachtte alleen tot de voorstelling vanzelf zou uitdoven.
Toen de stroom beschuldigingen eindelijk opdroogde, zei ze helder:
‘Over drie dagen wordt de scheiding officieel ingeschreven. Dit gesprek is voorbij.’
Het bezoek van de familieleden duurde daarna niet lang meer. Zodra duidelijk werd dat Sophie geen stap terug zou doen, draaiden de twee vrouwen zich om en liepen naar de lift. Sophie sloot de deur achter hen: beleefd, maar zonder enige twijfel.
Een paar dagen later moest ze de akte van echtscheiding ophalen. Sophie ging alleen naar het gemeentehuis; Mark kwam niet opdagen om zijn papieren in ontvangst te nemen. De medewerkster van de burgerlijke stand schoof haar het document met stempel toe en vroeg of alles in orde was. Ja, alles was eindelijk in orde.
Anna verscheen niet meer, en haar zus evenmin. Ook Mark liet niets van zich horen. Misschien had hij inmiddels een andere vrouw gevonden die bereid was hem te onderhouden. Misschien had hij toch ergens werk aangenomen. Hoe dan ook, het ging Sophie niet langer aan.
Haar woning werd weer helemaal van haar. De vloeren bleven schoon, zonder moddersporen van andermans schoenen. Boven de eettafel brandde ’s avonds een warme lamp, waaronder ze in alle rust kon eten. En in de stilte die teruggekeerd was, kon ze eindelijk weer vrij ademhalen.
Het belangrijkste was dat er niemand meer in huis was aan wie ze telkens opnieuw hoefde uit te leggen waarom een vrouw recht heeft op een rustig leven.