’s Avonds schoof hij aan tafel alsof er niets was gebeurd. Hij at zijn avondeten, vertelde breeduit hoe de verbouwing bij zijn moeder vorderde en mopperde tussendoor over de prijzen van cement, lijm en andere bouwmaterialen. Emma luisterde zwijgend, knikte op de juiste momenten en schepte hem zelfs nog een tweede portie op. Ruzie maken kon ze niet meer opbrengen. Ze wist toch al hoe elk gesprek zou eindigen: zij zou kil zijn, egoïstisch, ondankbaar, en natuurlijk zou ze geen greintje liefde voor zijn moeder overhebben. In tien jaar huwelijk was dat patroon zo vaak herhaald dat ze elke wending ervan uit haar hoofd kende. Wat Emma wilde, kwam altijd pas aan bod als er toevallig nog iets overbleef.
Een week later was de keuken van Johanna klaar. Jan liep erbij alsof hij persoonlijk een paleis had laten bouwen. Nog geen paar dagen daarna begon hij met evenveel enthousiasme over zijn aanstaande verjaardag. Hij werd vijfendertig.
De voorbereidingen waren al in het voorjaar begonnen. Ze hadden een zaal gereserveerd in restaurant De Oude Aanlegsteiger. De gastenlijst telde dertig namen: familie, collega’s, vrienden van vroeger. Er was al een aanbetaling van vijfhonderd euro gedaan. Het resterende bedrag, ongeveer nog eens vijftienhonderd euro, moest drie dagen voor het feest worden voldaan, zodra het definitieve menu met warme gerechten en drank was vastgesteld. Voor dat jubileum hadden ze apart geld opzijgezet.
‘Emma, morgen moeten we even langs het restaurant,’ zei Jan tijdens het eten, terwijl hij spaghetti om zijn vork draaide. ‘Hendrik en zijn vrouw komen toch, dus ik heb er nog twee plekken bij laten zetten. En we moeten beslissen over het vlees. Ik dacht aan varkenssteaks en daarnaast vis als keuze. Staat er genoeg op die rekening?’
‘Ja,’ antwoordde Emma zonder op te kijken van haar bord. ‘Dat is genoeg.’
‘Mooi. Dan haal ik morgen ook meteen mijn pak op bij de stomerij.’
In het weekend ging Emma naar haar moeder. Maria woonde in een oude wijk aan de rand van de stad, in een vrijstaand huisje dat stevig gebouwd was, maar voortdurend onderhoud vroeg. De laatste dagen had het hard geregend.
Zodra Emma de gang binnenstapte, kwam haar een vochtige, muffe lucht tegemoet. In de keuken stond midden op het zeil een plastic teil. Langs het vergeelde behang liep een dun spoor water naar beneden. De druppels vielen met een doffe, hinderlijke tik in de teil.
‘Mam, wat is dit?’ Emma bleef in de deuropening staan.
Maria veegde haar handen af aan een keukendoek en glimlachte verontschuldigend.
‘Ach, kind, het dak lekt. Die oude dakbedekking is helemaal versleten. Vorige week heeft de wind er een stuk van losgetrokken en toen kwam die regen eroverheen. Ik heb boven op zolder doeken neergelegd, maar dat helpt nauwelijks.’
‘Waarom heb je me niet gebeld?’
‘Waarom zou ik jullie lastigvallen? Jan had die verbouwing bij zijn moeder, jullie hebben al genoeg aan je hoofd. Gisteren heb ik buurman Pieter gevraagd of hij even wilde kijken. Hij zei dat een paar balken rot zijn. Eigenlijk moet het dak opnieuw worden gedekt. Ik ben nog bij de bank geweest voor een kleine lening, maar met mijn pensioen kreeg ik niets los. Geeft niet, ik spaar wel beetje bij beetje. Voor de winter plakken we het wel ergens mee dicht.’
Emma liep naar het raam en streek met haar vingers over het klamme behang. Het papier liet bijna vanzelf los van de muur.
‘Wat zei oom Pieter? Wat zou het kosten als het fatsoenlijk wordt gedaan, met degelijk materiaal en een ploeg die weet wat ze doet?’
Maria zuchtte.
‘Veel te veel, Emma. Hij schatte rond de tweeduizend euro voor werk en materiaal samen. Waar moet ik dat ineens vandaan halen? Ik zet gewoon steeds een andere teil neer. Dat is geen moeite.’
Emma bleef naar de druppels kijken die in de plastic bak vielen. Vreemd genoeg was het in haar hoofd ineens stil, alsof iemand alle lawaai had uitgezet.
Ze pakte haar telefoon, opende de bankapp en keek naar de spaarrekening die aan haar pas gekoppeld was. Daar stond het geld voor Jans jubileum. Zestienhonderd euro. Plus haar eigen salaris, dat de dag ervoor was gestort.
‘Mam,’ zei ze rustig, ‘zet de waterkoker maar aan. Morgen komen de vaklui.’