De volgende ochtend merkte Emma op kantoor voor het eerst hoe de ruzie thuis zich naar haar werk had verplaatst. Tijdens het korte ochtendoverleg ging Jan ostentatief helemaal achterin zitten, terwijl hij normaal altijd een plek dicht bij haar koos. Toen zij de rittenstaten voor de komende week uitdeelde, bleef hij als laatste staan wachten. Hij nam de papieren aan, keek haar nauwelijks aan en zei kil: ‘Begrepen, mevrouw Emma.’
De collega’s van de logistieke afdeling sloegen tegelijk hun ogen neer. Niemand zei iets, maar de spanning tussen man en vrouw hing zo dik in de ruimte dat iedereen haar voelde.
Die avond kreeg Emma thuis opnieuw iets te verduren. In hun driekamerappartement bleek Wilhelmina zich volledig te hebben geïnstalleerd. Ze had de borden en pannen verplaatst, de vloeren geschrobd en stond al de tafel te dekken, alsof zij de enige was die nog voor haar zoon zorgde. Uit alles sprak een nadrukkelijk medelijden met Jan.
‘Daar is onze directrice,’ zei Wilhelmina zonder zich om te draaien. ‘Kom zitten, Jan, dan krijg je tenminste iets warms. Jouw vrouw heeft het tegenwoordig veel te druk voor de keuken. Met zo’n carrière vergeet je straks nog hoe echt eten smaakt.’
‘Mam, ik kan prima zelf eten klaarmaken voor mijn man,’ antwoordde Emma. Ze deed zichtbaar moeite haar stem rustig te houden, al trok vanbinnen alles samen van woede.
Wilhelmina wuifde haar woorden weg. ‘Jij? Wanneer dan? Jij hebt nu schema’s, rapporten en vergaderingen. Mijn zoon heeft steun nodig. Vandaag hebben de mannen op de standplaats hem achter zijn rug uitgelachen. Ze vroegen hoe het voelde om bevelen van zijn eigen vrouw te krijgen. Heb je daar ook maar één moment aan gedacht toen je die functie aannam? Ze zien hem niet eens meer als een echte man.’
Jan zweeg. Hij prikte met zijn vork in zijn bord en hield zijn blik omlaag. Hij nam het niet voor Emma op en riep zijn moeder evenmin tot de orde. Juist dat zwijgen deed haar meer pijn dan welke belediging ook. De man met wie ze goedkope huurkamers en lege portemonnees had doorstaan, veranderde langzaam in iemand die zich gekrenkt voelde en de rol van slachtoffer maar al te graag aannam.
Twee weken later liep alles verder uit de hand. Op het bedrijf begon een herindeling van de routes, en Emma kreeg als nieuwe leidinggevende een strak opgelegd plan: er moesten twee chauffeurs verdwijnen, gebaseerd op meetbare prestaties. Volgens alle objectieve maatstaven wees de lijst echter in een uiterst pijnlijke richting.