Maria trok één wenkbrauw op.
‘Natuurlijk. Als je leeft van het salaris van mijn zoon, kun je je inderdaad van alles permitteren.’
Aan tafel viel de stilte als een deken over ons heen.
Jan schoot meteen overeind met zijn blik.
‘Mam, nu is het genoeg.’
Maar deze keer stak ik mijn hand op.
‘Nee. Wacht even.’
Ik keek Maria recht aan.
‘Wat zei je daar?’
‘Je hebt me prima verstaan.’
‘Ik wil het toch nog een keer horen.’
Maria rechtte haar rug, alsof ze zich klaarmaakte voor een verklaring onder ede.
‘Ik zei dat het makkelijk geld uitgeven is wanneer je weet dat mijn zoon naast je staat en de rest wel voor zijn rekening neemt.’
Ik voelde mijn gezicht warm worden.
Niet omdat ze gelijk had.
Integendeel.
Ze had geen flauw idee waar ze het over had.
‘Maria, mijn eigen uitgaven betaal ik zelf.’
‘Vast.’
‘Mijn telefoon, mijn auto, mijn verzekering, mijn kleding. En ik draag ook de helft bij aan de kosten van dit huis.’
‘Sophie,’ zei Jan zacht, ‘je hoeft jezelf niet te verdedigen.’
‘Dat weet ik.’
Mijn ogen bleven op Maria gericht.
‘Maar blijkbaar verzint je moeder al jaren een versie van ons leven die haar beter uitkomt.’
Maria liet een korte, droge lach horen.
‘Ik ken mijn zoon.’
‘Onze financiën ken je niet.’
‘Ik hoef jullie bankafschriften niet te zien om te weten dat Jan veel meer geld uitgeeft sinds hij met jou getrouwd is.’
‘Natuurlijk geeft hij meer uit. Hij heeft een huis.’
‘En een dure vrouw.’
Op dat moment knapte er iets in mij.
‘U maakt hem eerder kapot dan ik. Ik betaal tenminste mijn eigen rekeningen.’
Meteen werd het doodstil.
Emma’s ogen werden groot.
Pieter zette langzaam zijn glas terug op tafel.
Maria staarde me aan alsof ik midden in een kerk iets heiligs had beledigd.
‘Wat zei je daar?’
‘U hebt me heel goed gehoord.’
‘Hoe durf je zo tegen mij te praten?’
‘Best makkelijk, na jaren te hebben moeten aanhoren dat ik het geld van uw zoon erdoorheen jaag.’
Maria draaide zich naar Jan.
‘Laat jij toe dat zij zo tegen mij praat?’
Jan wreef met zijn hand over zijn voorhoofd.
‘Mam, jij bent begonnen.’
‘Ik probeer je alleen maar te beschermen.’
‘Waartegen?’
‘Tegen het moment dat je straks niets meer over hebt.’
Jan lachte kort, maar zonder enige vrolijkheid.
‘Sophie gaat me niet aan de bedelstaf brengen.’
‘Dat zeg je nu.’
‘Nee, mam. Dat zeg ik omdat ik precies weet hoeveel geld we hebben.’
Maria keek opnieuw naar mij.
‘Ik neem aan dat zij ook precies weet hoeveel jij hebt.’
‘Ja, natuurlijk weet ik dat,’ antwoordde ik. ‘We zijn getrouwd.’
‘Zie je wel.’
Ik fronste.
‘Wat zie je wel?’
‘Jij houdt alles onder controle.’
Toen mengde Emma zich er toch weer in.
‘Mam, ik denk dat je nu echt te ver gaat.’
‘Bemoei je er niet mee.’
‘Ik zeg alleen maar…’
‘Ik zei: bemoei je er niet mee.’
Emma hief haar handen even op en zweeg toen.
Ik keek naar Jan.
Die uitdrukking kende ik veel te goed.
Hij was moe.
Niet kwaad.
Alleen maar moe.
En juist op dat moment schoot me ineens iets te binnen.
Drie dagen eerder had ik een overschrijving gezien vanaf onze gezamenlijke rekening.
Vierhonderdvijftig euro.
Jan had het naar Maria overgemaakt.
Ik had er niets over gevraagd.
Niet omdat het me niets kon schelen, maar omdat ik hem vertrouwde.
Maar nu Maria mij ervan beschuldigde dat ik haar zoon financieel zou ruïneren omdat ik 186 euro aan kleding had uitgegeven van mijn eigen salaris, kreeg die overschrijving van vierhonderdvijftig euro ineens een heel andere lading.
Ik wendde me tot Jan.
‘Mag ik je iets vragen?’
Hij keek naar me op.
‘Natuurlijk.’
‘Die vierhonderdvijftig euro van dinsdag… was die voor je moeder?’
Maria’s gezicht veranderde op slag.
Jan had een paar seconden nodig voor hij antwoord gaf.
‘Ja.’
Emma keek abrupt op.
‘Welke vierhonderdvijftig euro?’
Maria schoof ongemakkelijk op haar stoel.
‘Dat heeft hier niets mee te maken.’
‘Volgens mij heeft het hier juist alles mee te maken,’ zei ik.
‘Dat was eenmalig.’
Jan liet langzaam zijn adem ontsnappen.