— Mijn moeder zei dat je beter thuis kunt blijven. Dit jaar wordt het een echt familiefeest.
Daan keek niet eens op van zijn telefoon. Emma bleef midden in de keuken staan, met de schoonmaakdoek nog in haar hand. Het was 27 december, nog drie dagen tot oud en nieuw, en ze was net weer uit de familie weggestreept.
— Hoezo, thuisblijven?
— Nou, gewoon. Je kunt er toch niet meer bij, snap je? Bij mijn moeder is het appartement geen balzaal. — Pas toen keek hij van zijn scherm op, verbaasd, alsof ze iets doms had gevraagd. — Maar ze vroeg wel of jij wilde koken. Hier is de lijst.
Hij stak haar een vel papier toe, volgeschreven met het ronde handschrift van Maria. Emma pakte het met twee vingers aan.
Vlees in gelei. Drie soorten salades. Gebakken vis. Taarten met vlees en met appel. Schalen met fijne vleeswaren. Onderaan stond nog een regeltje: ‘En vergeet het niet mooi op te maken, Emmaatje. Er komen tenslotte gasten.’
Gasten dus. Voor hen was er plaats. Voor haar niet.
— Ze wil dat ik eten maak voor twintig mensen, maar ze laat mij zelf niet aan tafel zitten.
Emma stelde geen vraag. Ze zei het alleen hardop, om te horen hoe het klonk.
— Ja, zo ongeveer. Je begrijpt toch wel dat zij hun eigen kring hebben? Jij zou je daar alleen maar ongemakkelijk voelen.
Twaalf jaar getrouwd. Twaalf jaar had ze voor die familie gekookt bij ieder samenzijn, elke verjaardag en elke naamdag. Misschien drie keer had ze mee aan tafel mogen zitten. De rest van de tijd moest ze opwarmen, opdienen, afruimen en afwassen.
— Goed, — zei Emma.
Daan knikte en boog zich weer over zijn telefoon.
Op 29 december stond ze in de supermarkt bij de bak met vlees voor de gelei. Het kostte haar bijna een halve maandloon, precies het geld dat ze apart had gelegd voor een winterjas. Emma nam het vlees en legde het in de kar. Daarna volgden zalm, avocado’s en ananas voor de salades. Maria hield ervan dat alles eruitzag zoals het hoorde.
Thuis kookte ze, sneed ze en mengde ze alles door elkaar. Haar handen deden het werk bijna zonder haar. Op de dertigste stond ze om zes uur op.