‘Alles, Emma. Ik heb het recht om de waarheid te kennen.’
De volgende ochtend hing er een gespannen stilte in huis. Sophie stond in de keuken het ontbijt klaar te maken, Lucas zat met gebogen hoofd het nieuws op zijn telefoon te lezen en Hendrik voerde zachtjes een gesprek in de gang. Emma dronk zwijgend haar koffie. Jan merkte dat hij iedereen onwillekeurig in de gaten hield.
Sinds het gesprek met zijn vrouw van de vorige avond had hij het gevoel alsof hij per ongeluk in een leven was gestapt waarvan hij het bestaan nooit had vermoed. Wat Emma hem had verteld, klonk pijnlijk, maar ook onvolledig. Een ruzie met haar stiefmoeder, een verdwenen horloge, beschuldigingen binnen de familie… Het leek eerder op een aanleiding dan op de werkelijke reden voor zo’n definitieve breuk.
‘Jan, mag ik je heel even spreken?’ vroeg Sophie. Ze knikte naar het balkon.
Zodra ze buiten waren en de deur achter hen dichtviel, haalde ze uit haar zak een klein, versleten fotoalbum tevoorschijn, niet groter dan haar hand.
‘Dit zijn foto’s van Emma als kind,’ zei ze zacht. ‘Ik heb ze al die jaren bij me gehad. Steeds dacht ik: als ik haar ooit terugzie, geef ik ze aan haar.’
Jan nam het album voorzichtig aan. Op de eerste bladzijde stond een meisje van een jaar of vijf, lachend, met twee vlechten. De gelijkenis met Emma was zo duidelijk dat er geen twijfel mogelijk was.
‘Emma was de oudste van ons,’ begon Sophie. ‘Toen onze moeder stierf, was zij achttien. Ik was dertien en Lucas zestien. Zij zorgde voor ons wanneer Hendrik aan het werk was. Ze deed wat ze kon. En toen kwam Lisa in ons leven.’
‘De nieuwe vrouw van jullie stiefvader,’ zei Jan, terwijl hij zich Emma’s woorden herinnerde.
Sophie knikte. ‘Ja. Vanaf het begin kon Lisa Emma niet uitstaan. Ze vond dat Emma zich te veel met alles bemoeide. Maar Emma was het gewoon gewend om de verantwoordelijkheid te nemen. Langzaam werd de sfeer steeds slechter. En toen gebeurde dat met het horloge.’
‘Van jullie grootmoeder?’
‘Ja. Een oud familiestuk. Het verdween plotseling en Lisa wees meteen naar Emma. Ze zei dat ze had gezien hoe Emma het kort daarvoor in haar handen had gehad.’
Jan sloeg een bladzijde om. Op de foto stond Emma als tiener met een gitaar, met naast haar Sophie en Lucas, allebei nog bijna kinderen.
‘En daarna?’ vroeg hij.
Sophie keek hem lang aan voordat ze antwoord gaf.
‘Daarna koos Lucas de kant van Lisa. Hij beweerde dat hij Emma die dag ook met het horloge had gezien. En ik… ik zei niets. Ik was bang.’
Later die ochtend stond Emma tegenover Lucas in de gang.
‘Is het waar dat je al die tijd naar me hebt gezocht?’ vroeg ze.
Het ontbijt was voorbij. Jan was naar zijn werk vertrokken, Hendrik en Sophie waren naar een juridisch adviesbureau gegaan vanwege de erfeniskwestie. Broer en zus waren alleen achtergebleven in het appartement.
‘Ja,’ antwoordde Lucas kort, zonder haar aan te kijken.
‘Waarom? Om die erfenis?’
‘Niet alleen daarom.’ Pas toen hief hij zijn hoofd op. ‘Ik wilde mijn excuses aanbieden. Dat had ik tien jaar geleden al moeten doen, maar ik was te trots.’
Emma sloeg haar armen over elkaar.
‘Waarvoor precies?’
Lucas haalde diep adem. ‘Omdat ik toen, tijdens dat familiebespreking, heb gelogen. Ik heb niet gezien dat jij het horloge pakte. Ik heb helemaal niets gezien. Lisa… zij wist hoe ze mensen moest bespelen.’
‘Dus je geloofde haar wel, maar mij niet?’
‘Ik was vijfentwintig,’ zei hij met een zware zucht. ‘En ik was verliefd op Lisa. Ja, ze was de vrouw van vader, maar ze was maar vijf jaar ouder dan ik. Ze speelde met me.’
Emma staarde hem aan, zichtbaar geschokt.
‘Jij en Lisa?’
‘Er is niets gebeurd,’ zei Lucas bitter. ‘Maar ik hoopte dat het zou gebeuren. Ik was dom. Ze beloofde me dat ze vader zou overhalen mij in Rotterdam te laten studeren, als ik haar tegen jou zou steunen. En ik trapte erin als de grootste dwaas.’
‘En? Heeft ze hem overgehaald?’
‘Natuurlijk niet. Zodra jij weg was, had ze bereikt wat ze wilde. Ze werd de baas in huis. Daarna begon ze vader tegen mij en Sophie op te zetten. Een jaar later scheidde hij van haar, maar toen was het al te laat. Jij was toen al uit ons leven verdwenen.’
Die avond kwam Jan vroeger thuis dan anders. Het onverwachte verschijnen van Emma’s familie liet hem niet los. Op zijn werk had hij zich nauwelijks kunnen concentreren; telkens dwaalden zijn gedachten af naar het verhaal dat aan alle kanten rafels leek te hebben.
In het appartement was het rustig. Hendrik doezelde in een fauteuil in de woonkamer. Uit de keuken klonk zacht geneurie; Sophie was bezig met het avondeten. Van Emma en Lucas was geen spoor te bekennen.
‘Ze zitten op het balkon,’ zei Sophie, alsof ze zijn vraag al had gelezen. ‘Ze praten al meer dan een uur.’
Jan knikte en liep naar de keuken.
‘Kan ik ergens mee helpen?’
‘Graag,’ antwoordde Sophie met een flauwe glimlach. ‘Snijd jij de groenten voor de salade?’
Een paar minuten werkten ze naast elkaar zonder iets te zeggen. Alleen het tikken van het mes op de snijplank en het zachte pruttelen van een pan vulden de ruimte. Uiteindelijk kon Jan zijn onrust niet langer onderdrukken.
‘Sophie, wat is er nu werkelijk met jullie familie gebeurd? Emma vertelt het ene, Lucas het andere. Waar ligt de waarheid?’
Sophie zette de pan opzij en draaide zich naar hem toe.
‘De waarheid is dat we allemaal schuld hebben,’ zei ze. ‘Ieder van ons op zijn eigen manier. Ik was nog een tiener, maar zelfs toen begreep ik dat Lisa loog over dat horloge. Ik had haar zelf zien rommelen in het sieradendoosje van grootmoeder. Maar ik durfde mijn mond niet open te doen. Ze dreigde me naar een internaat te sturen als ik me niet “rustig” zou houden.’
‘En Hendrik?’ vroeg Jan. ‘Heeft hij dan echt niets gemerkt?’
‘Hij was blind voor haar,’ zei Sophie verdrietig. ‘Een mooie, jonge vrouw gaf hem aandacht en hij verloor zijn verstand. Hij geloofde haar, niet zijn eigen kinderen. Maar weet je… na Emma’s vertrek heeft hij daar meer onder geleden dan wie dan ook. Jarenlang heeft hij naar haar gezocht.’
Jan keek haar ongelovig aan.
‘En dat allemaal vanwege één oud horloge?’