‘We verkopen het appartement, daarmee uit!’ verklaarde mijn schoonmoeder tijdens het ontbijt, alsof ze met één zin kon beslissen over de woning die ik van mijn oma had geërfd.
Maria De Vries zette haar kopje zo hard op tafel dat de glazen deurtjes van de servieskast trilden.
‘Het is toch belachelijk dat jullie met z’n tweeën in een tweekamerwoning blijven zitten, terwijl jullie ook een fatsoenlijk driekamerappartement in een nieuwbouwcomplex kunnen nemen.’
Emma hield haar lepel halverwege haar mond stil. De kleine keuken, waar het ontbijt net nog gewoon en stil was geweest, veranderde in een ogenblik in een mijnenveld. Ze keek naar haar man, maar Jan smeerde aandachtig boter op zijn brood en deed alsof hij haar blik niet merkte.
Maria ging onverstoorbaar verder, alsof ze de spanning niet voelde — of bewust negeerde.
‘Ik heb al met een makelaar gesproken. Morgen komt ze langs om de waarde te bepalen. Daarna is er zo een koper gevonden. De buurt is goed, de metro is dichtbij.’
‘Wacht even,’ zei Emma eindelijk. ‘Welk appartement zouden we dan verkopen? Waar hebt u het eigenlijk over?’
Haar schoonmoeder keek haar aan alsof ze iets bijzonder eenvoudigs niet begreep.
‘Dat van jullie natuurlijk. Dit hier. Het appartement dat je grootmoeder je heeft nagelaten. Waarom zouden jullie in zo’n oud gebouw blijven wonen als jullie ook naar iets nieuws kunnen verhuizen?’
Emma voelde de boosheid in haar borst omhoogschieten. Het appartement dat haar oma haar drie jaar eerder had nagelaten, was het enige bezit dat echt van haar was. Het was niet groot, maar het had warmte: twee kamers in een degelijk oud pand, hoge plafonds, dikke muren, een sfeer die nergens te koop was. Ze hield van iedere hoek, van elke kras in de vloer, van elke kier waar herinnering in zat.
‘Maria De Vries, dit is míjn appartement,’ zei ze beheerst. ‘En ik ben niet van plan het te verkopen.’
‘Jouw appartement?’ Haar schoonmoeder snoof theatraal. ‘Jullie zijn getrouwd. Jullie zijn een gezin. Wat van jou is, is ook van Jan. En wat van Jan is, hoort bij de familie. Toch, jongen?’
Pas toen tilde Jan zijn ogen van zijn bord.
‘Mam, misschien kunnen we dit later bespreken…’
‘Later?’ Maria’s stem werd scherper. ‘Ik heb alles al geregeld. De makelaar komt morgen om tien uur. En kijk me niet zo aan, Emma. Ik denk alleen aan jullie toekomst. In nieuwbouw heb je een moderne indeling en je hoeft niet meteen te verbouwen.’
‘En wie gaat dat nieuwe appartement betalen?’ vroeg Emma, terwijl ze haar best deed rustig te blijven.
‘Wie denk je? Jullie verkopen dit, leggen er nog wat bij en kopen iets beters. Ik heb het uitgerekend. Als jullie ongeveer dertigduizend euro extra hypotheek nemen, kunnen jullie een prachtige driekamerwoning krijgen. Er wordt vlak bij ons gebouwd. Dan worden we bijna buren!’
Buren. Een koude rilling trok over Emma’s rug. Maria kwam nu al om de dag binnenvallen met haar eigen sleutel, die Jan haar ooit had gegeven “voor noodgevallen”. Als ze ook nog in de gebouwen naast elkaar zouden wonen…
‘Ik ga geen extra hypotheek afsluiten,’ zei Emma duidelijk. ‘En ik verkoop dit appartement niet. Het is een herinnering aan mijn oma.’
‘Een herinnering!’ Maria blies het woord weg alsof het waardeloos was. ‘Geld is de beste herinnering. Jan, waarom zeg jij niets? Leg je vrouw eindelijk eens uit dat ik gelijk heb.’
Jan aarzelde. Daarna zei hij, veel te voorzichtig:
‘Em, misschien zit er wel iets in wat mam zegt. Het appartement is oud, er moet vroeg of laat toch weer van alles aan gebeuren…’
‘We hebben het vorig jaar laten opknappen!’ viel Emma uit. ‘En voor de duidelijkheid: dat is van mijn geld betaald.’
‘Daar gaan we weer,’ beet Maria haar toe. ‘Altijd dat gedoe over jouw geld. Je zwaait er maar al te graag mee. Maar dat mijn zoon met je getrouwd is en voor je zorgt, dat telt zeker niet?’
‘Voor mij zorgt?’ Emma kon nauwelijks geloven wat ze hoorde. ‘Ik verdien twee keer zoveel als Jan.’
Er viel een zware stilte. Jan werd rood. Maria kneep haar lippen samen.
‘Juist daarom hebben jullie een groter huis nodig,’ zei ze na een paar tellen. ‘Voor kinderen. Maar bij jou draait alles alleen om werk, werk en nog eens werk. Je bent dertig en je hebt me nog steeds geen kleinkind gegeven.’
Dat was het onderwerp waar niemand aan mocht komen. Emma en Jan probeerden al twee jaar een kind te krijgen, zonder resultaat. Elke opmerking daarover sneed opnieuw in een wond die nooit helemaal dichtging.
‘Mam, genoeg,’ zei Jan plotseling, harder dan Emma van hem gewend was.
‘Genoeg? Omdat ik de waarheid zeg?’ Maria stond op. ‘Ik wil alleen maar het beste voor jullie. Maar jullie… Ach, laat ook maar. Morgen komt Sophie, zij zal het allemaal wel uitleggen. Dat is tenminste een verstandige vrouw, in tegenstelling tot sommigen.’
Met overdreven waardigheid liep ze de keuken uit. Een minuut later sloeg de voordeur dicht.
Emma en Jan bleven zwijgend aan tafel zitten. Uiteindelijk verbrak zij de stilte.
‘Wist jij hiervan?’
‘Waarvan?’
‘Dat je moeder mijn appartement wil verkopen. Wist je dat?’
Jan keek weg.
‘Ze had er iets over gezegd… Maar ik dacht dat het gewoon gepraat was.’
‘En je hebt haar niet tegengehouden?’
‘Em, je kent mijn moeder. Als zij eenmaal iets in haar hoofd heeft…’
‘Dit is míjn appartement, Jan. Het enige wat echt van mij is.’
‘Doe nou niet alsof de wereld vergaat. Niemand kan je dwingen om te verkopen als jij dat niet wilt.’
Maar Emma kende haar schoonmoeder te goed. Maria De Vries zou niet zomaar opgeven.