Er zakte een echte, volle stilte neer, zo tastbaar dat die bijna tegen de muren leek te leunen. De kat waagde zich voorzichtig onder het bed vandaan, kwam naast haar zitten en keek Emma aan alsof hij eindelijk had vastgesteld wie hier werkelijk de baas was.
Emma haalde een glas uit de kast, schonk er een beetje wijn in en liet zich op de bank zakken. Toen pas voelde ze het, plotseling en bijna lichamelijk: voor het eerst in jaren was dit weer háár huis. Geen vreemde schaduwen meer in de hoeken, geen andermans lucht in de kamers, geen eeuwig: “Bij ons doen we dat anders.”
Er ging een week voorbij. Zeven dagen stilte. Zeven avonden zonder geroep van: “Emma, waar zijn mijn sokken?” En zeven ochtenden zonder het waakzame gefluister van haar schoonmoeder: “Koffie is slecht voor je, op jouw leeftijd…” Het leek bijna op vakantie in haar eigen woonkamer. Toch wist Emma heel goed dat de bui niet verdwenen was. Hij hing alleen even achter de horizon.
En inderdaad: zondag, rond lunchtijd, ging de bel. Lang, nadrukkelijk, dreigend bijna, alsof er geen bezoek maar een noodsituatie voor de deur stond. Emma keek door het kijkgaatje en moest glimlachen. Op de stoep stond Jan. Ongeschoren, met een bos anjers in zijn hand. Anjers nog wel. Bloemen die niet zozeer feestelijkheid uitstraalden, maar eerder het tegenovergestelde.
‘Hoi,’ zei hij, terwijl hij naar de grond keek. ‘Kunnen we praten?’
‘Natuurlijk,’ antwoordde ze. ‘Hier buiten.’
‘Emma, laten we er geen voorstelling van maken.’
‘Jan, de voorstelling was vorige week vrijdag afgelopen. De artiesten zijn vertrokken. De clowns ook.’
Hij zette een stap naar voren, alsof hij wilde testen hoe ver hij kon gaan.
‘Ik dacht… misschien hebben we allebei wat overdreven.’
‘Allebei?’ Ze trok licht haar wenkbrauw op. ‘Ik heb zeven jaar lang geslikt en gezwegen, en jij noemt dit overdreven?’
Jan legde de bloemen op het kastje in de hal, alsof hij alvast een stukje terrein wilde terugveroveren.
‘Mam maakt zich zorgen. Ze zegt dat je misschien in een soort crisis zit…’
‘Mijn crisis, Jan, was dat mijn geduld op was. En die is nu voorbij.’
Hij knikte ongemakkelijk en wist duidelijk niet waar hij zijn handen moest laten.
‘Misschien zou ik dan… weer terug kunnen komen?’
‘Nee.’
‘Waarom niet?’
‘Omdat je koffer en je moeder elkaar inmiddels hebben teruggevonden. Ik wil hun geluk niet verstoren.’
Een paar dagen later verscheen Maria. Ze had een plastic tas met mandarijnen bij zich en een gezicht alsof ze was opgeroepen voor een verhoor.
‘Emma, ik begrijp natuurlijk alles,’ begon ze. ‘Werk, vermoeidheid, spanningen… Maar we zijn toch familie.’
‘We waren familie, Maria, tot u besloot dat mijn keuken uw vakantiehuis was.’
Haar schoonmoeder haalde de mandarijnen één voor één uit de tas en schikte ze zorgvuldig op tafel, alsof citrusfruit een verontschuldiging kon vervangen.
‘Ik wilde alleen dat Jan het goed had. Hij is nu eenmaal niet zo zelfstandig.’
‘Hoe oud is hij ook alweer? Help me even herinneren.’ Emma pakte twee mokken uit de kast.
‘Mannen blijven in sommige dingen kinderen. Ze hebben een vrouw nodig die…’
‘…kookt, opruimt en ondertussen morele lessen krijgt? Dank u, ik ben uitgeput.’
Maria rolde met haar ogen.
‘Je bent veel te trots. Zo kun je niet leven, Emma. In het leven moet je zachter zijn.’
‘En u bent veel te zeker dat het hele leven om uw keuken draait. Daar zet ik geen voet meer in.’
Nog diezelfde avond belde tante Sanne, een familielid van Jans kant, met een stem waarin het leed van de hele wereld leek te zijn samengeperst.
‘Emmaatje, lieverd, hoe heb je Jan dit kunnen aandoen?’
‘En wat hij mij aandeed, was dat dan in orde?’
‘Hij is een man. Mannen hebben nu eenmaal hun zwakheden.’
‘Ik ook,’ zei Emma. ‘Bijvoorbeeld dat ik er slecht tegen kan als iemand mij als deurmat gebruikt.’
Na dat gesprek liep Emma nog lange tijd door het appartement heen en weer, zonder ergens echt heen te gaan.