Maar zodra ze voor haar werk naar andere steden werd gestuurd, leek er een tweede bestaan open te gaan. Daar voelde Emma zich vrij. Ze was niet langer alleen de stille schoondochter in het huis van haar schoonmoeder, maar een zelfstandige vrouw die haar werk goed deed, waardering kreeg en met rechte rug door de gangen liep.
Ze had inmiddels een aparte bankrekening geopend waar niemand in huis iets van wist. Niet alleen het geld dat ze tijdens haar dienstreizen wist uit te sparen, kwam daarop terecht, maar ook alle premies die ze kreeg na afgeronde projecten. Bovendien was ze voorzichtig begonnen met opdrachten naast haar vaste baan. Als freelancer kon ze precies dat doen waar ze ervaring in had, en dankzij haar netwerk vond ze sneller werk dan ze zelf had verwacht.
Binnen een jaar stond er op die verborgen rekening een bedrag waar ze echt iets mee kon beginnen. Emma Jansen keek soms naar de cijfers op haar telefoonscherm en dacht dan niet meer aan de volgende maand of aan de volgende ruzie aan tafel. Ze dacht aan later. Aan haar eigen toekomst. Aan die van haar dochter. Zonder Annelies De Vries. En, als ze eerlijk was, waarschijnlijk ook zonder Maarten Bakker.
Het moment waarop alles definitief kantelde, kwam zonder aankondiging.
Emma kwam een dag eerder terug van weer een zakenreis. Ze wilde Sophie verrassen; ze had haar dochter verschrikkelijk gemist. Met haar eigen sleutel opende ze zacht de voordeur. Nog voor ze haar jas had uitgetrokken, hoorde ze stemmen uit de woonkamer komen.
‘Mam, kunnen we haar niet tenminste een deel van haar geld teruggeven?’ Dat was Maarten. ‘Emma werkt echt ontzettend hard.’
‘Ben je niet goed bij je hoofd?’ beet Annelies De Vries hem toe. ‘Waar zou zij in vredesnaam geld voor nodig hebben? Ze geeft nergens iets aan uit. Ik geef haar te eten, ik zorg dat ze fatsoenlijk gekleed is. Wij tweeën hebben dat geld veel harder nodig. Je weet toch dat ik spaar voor een woning voor jou?’
‘Maar we hebben dit appartement toch?’
‘Dit blijft van mij,’ zei Annelies scherp. ‘Jij hebt iets van jezelf nodig. Als Emma je straks beu is, of als jij eindelijk een normale vrouw vindt, waar moeten jullie dan wonen?’
Emma bleef als versteend in de hal staan. Haar hart bonkte zo hard dat ze bang was dat ze het in de woonkamer konden horen. Maar Maarten en zijn moeder merkten niets.
‘Mam, waar heb je het over? Emma is mijn vrouw. We hebben samen een kind.’
‘En dan?’ snoof Annelies. ‘Alsof dat iets uitmaakt. Je scheidt gewoon van haar en zoekt daarna iemand anders. Jonger. Leuker om te zien. Iemand die mij tenminste echt respecteert en niet alleen doet alsof, zoals zij. Denk je dat ik niet zie hoe ze naar me kijkt? Maar goed, laat haar voorlopig maar werken. Laat haar het geld maar netjes binnenbrengen. De rest regelen we later wel.’
‘Mam…’
‘Genoeg, Maarten. Ik weet beter dan jij wat goed voor je is. Dat heb ik altijd geweten. Van dit geld kopen we voor jou een woning. Laat dat domme mens zich maar kapotwerken; wij zorgen wel dat we er goed bij zitten.’
Zonder geluid te maken trok Emma de deur weer achter zich dicht. Ze liep de trap af alsof haar benen niet helemaal van haar waren. Buiten ging ze op een bankje voor het gebouw zitten en pakte haar telefoon. Haar vingers trilden niet. In haar binnenste was geen paniek, geen woede, geen verdriet. Alleen een koude, lege helderheid.
Ze opende de app van haar bank en keek naar het saldo. Het was genoeg. Meer dan genoeg om te beginnen.
Daarna zocht ze het nummer van een vriendin die in de makelaardij werkte.
‘Hallo, Sanne? Met Emma Jansen. Weet je nog dat je vertelde over dat tweekamerappartement in dat nieuwbouwcomplex? Is dat nog te huur? Mooi. Zou ik morgen kunnen komen kijken? Ja, ik kom alleen. Dank je.’
Pas daarna ging ze opnieuw naar boven. Dit keer deed ze de deur met opzet hoorbaar open en riep al vanuit de gang:
‘Ik ben thuis! Ze hebben me eerder laten gaan.’
Annelies De Vries verscheen in de hal met een gezicht waar niets op te lezen viel.
‘O, Emma. Wat doe jij hier zo vroeg?’
‘De bespreking is uitgesteld. Waar is Sophie?’
‘Nog op de opvang. Maarten haalt haar straks op.’
‘Goed. Dan pak ik mijn koffer alvast uit.’
Die avond verliep het eten alsof er niets was gebeurd. Annelies praatte lang en breed over de manier waarop de gezamenlijke kas volgens haar moest worden verdeeld. Maarten zweeg vooral. Sophie vertelde vrolijk over de opvang, over een tekening en over een meisje met wie ze had gespeeld. Emma glimlachte, knikte op de juiste momenten en gaf antwoord wanneer dat van haar werd verwacht. Maar in gedachten was ze al ver weg van die tafel.
De volgende dag nam ze een paar uur vrij van haar werk en ging ze het appartement bekijken. Het was licht, ruim en had twee kamers. Vanuit het raam keek je uit op een park. Achter het gebouw lag een speeltuintje, de buurt was rustig en netjes, en ook de school was niet ver.
‘Neem je het?’ vroeg Sanne.
Emma hoefde nauwelijks na te denken. ‘Ja. Vanaf wanneer kan ik erin?’
‘Als je wilt, morgen al. Je moet alleen twee maanden huur vooruitbetalen.’
‘Dat is geen probleem.’
De twee weken daarna leefde Emma alsof ze over een dun koord liep, maar haar stappen waren precies. Ze kocht stukje bij beetje de belangrijkste spullen voor het nieuwe appartement en bracht ze ongemerkt daarheen. Haar vele dienstreizen bleken ineens een perfecte dekmantel: niemand vond het vreemd dat ze geregeld weg was of met tassen thuiskwam en weer vertrok. Voor Sophie opende ze een eigen rekening, waarop ze een deel van het geld overmaakte. Ook sprak ze met een advocaat. Ze wilde weten waar ze aan toe was: echtscheiding, alimentatie, ouderlijk gezag, haar rechten en haar mogelijkheden.
Toen kwam de dag waarop niets meer hetzelfde zou blijven.
Het was vrijdagmiddag, aan het einde van de maand. Emma kreeg haar salaris en nam het, zoals altijd, mee naar huis. Annelies De Vries zat al in de woonkamer te wachten, klaar om in ontvangst te nemen wat zij als haar recht beschouwde.
‘Ah, Emmaatje,’ zei ze met een gemaakte glimlach. ‘Kom maar, geef maar hier.’
Emma overhandigde haar de envelop. Haar schoonmoeder haalde het geld eruit en telde de biljetten met geoefende vingers.
‘En de bonus?’ vroeg Annelies plotseling. ‘Maarten zei dat jullie deze keer ook een kwartaalpremie zouden krijgen.’
‘Ik heb geen bonus gekregen,’ antwoordde Emma kalm.
Annelies keek op. ‘Hoezo niet? Denk maar niet dat je mij voor de gek kunt houden.’
‘Er was geen bonus,’ zei Emma. ‘Omdat ik twee weken geleden ontslag heb genomen.’
De stilte die daarop volgde, leek de hele kamer te vullen. De lucht werd zwaar, alsof er elk moment onweer kon losbarsten. Annelies De Vries staarde haar schoondochter aan alsof ze de woorden niet kon bevatten.
‘Wat zei je?’ siste ze. ‘Ontslag genomen? Maarten!’ gilde ze ineens. ‘Kom onmiddellijk hier!’
Maarten stormde de woonkamer binnen en keek verschrikt van zijn moeder naar zijn vrouw.
‘Wat is er gebeurd?’