Mevrouwtje
— Voor wie staat u ingepland? — Het meisje achter de balie keek op van het bezoekersregister en haar blik bleef meteen aan mijn grijze lokken hangen.
— Voor de algemeen directeur, — antwoordde ik, terwijl ik mijn tas naast mijn voet neerzette. — Ik ben uitgenodigd voor een sollicitatiegesprek.
— Een sollicitatiegesprek? — Ze glimlachte alsof ik de verkeerde ingang had genomen. — Uw achternaam?
— De Vries. Anna.
Ze liet haar vinger over de lijst glijden en trok nauwelijks merkbaar haar wenkbrauwen op.
— Weet u zeker dat u niet voor de administratie komt? Vandaag werven we mensen voor de kwaliteitsdienst.
— Daar kom ik juist voor.
— Wacht u hier even, — zei ze en drukte op een knop van de telefoon. — Iemand van personeelszaken komt zo naar u toe.
Ik ging op het randje van een zachte stoel zitten, legde mijn notitieboek naast me en streek de mouw van mijn jasje glad. Op het glazen tafeltje lagen glanzende folders van het bedrijf; daarnaast stond een schaaltje met pepermuntjes.
Er trok een onaangename steek door mijn borst, maar ik pakte geen snoepje. Niet uit trots. Ik wist alleen dat als ik mezelf nu begon te kalmeren, ik te vroeg zou gaan geloven dat de afwijzing al vaststond.
Uit de gang verscheen een vrouw in een licht pak. Verzorgd gezicht, beheerste glimlach, snelle ogen die in één beweging taxeerden.
— Anna? — vroeg ze.
— Ja.
— Ik ben Sanne, recruitment. Laten we hier praten, dan hoeft u niet langs allerlei verdiepingen.
— Ik was uitgenodigd voor een gesprek met Jan.
— Hij is bezet, — zei ze direct. — Een algemeen directeur weet niet altijd zelf wie hij nodig heeft. Daar is HR voor.
— Mij is verteld dat ik hem zou spreken.
— Dat zal best. Maar eerst kijk ik of u überhaupt geschikt bent.
Ze wees naar een fauteuil bij het lage tafeltje, zonder me naar een vergaderruimte te brengen. In de ontvangstruimte zaten nog andere kandidaten. Iedereen deed alsof hij niets hoorde, maar bij sollicitatiegesprekken werken oren beter dan klokken.
Sanne sloeg het formulier open dat ik vooraf naar het bedrijf had gestuurd en liet haar blik over de regels gaan.
— Zo, veel ervaring, — zei ze. — Heel veel zelfs.
— Zeventien jaar heb ik leidinggegeven aan een kwaliteitsafdeling in een productiebedrijf.
— Ja, dat zie ik. Alleen moet u begrijpen dat het tempo hier anders ligt. Een jong team, nieuwe werkwijzen, snelle rapportages.
— Kwaliteit blijft kwaliteit, ongeacht het tempo.
Ze glimlachte opnieuw.
— Mooi gezegd. Maar op uw leeftijd wordt men meestal niet meer aangenomen voor zo’n functie.
Het werd stiller in de ontvangsthal. Iemand met een formulier hield op met schrijven. Ik keek Sanne aan en deed langzaam mijn notitieboek dicht.
— Meestal? Waar precies? — vroeg ik.
— Overal waar men resultaat wil, — antwoordde ze zacht. — Vat het niet persoonlijk op. Ik ben liever eerlijk, zodat we uw tijd niet verspillen.
— Mijn tijd is al verspild toen men mij hierheen liet komen.
— U bent uitgenodigd voor een oriënterend gesprek.
— Nee. De algemeen directeur heeft mij uitgenodigd.
Ze hield haar hoofd iets schuin.
— Anna, laten we het niet groter maken dan het is. Directieleden vragen soms om iemand te bekijken; daarna neemt HR de beslissing.
— Dus u hebt uw oordeel al klaar?
— Voorlopig wel.
— Op basis van mijn leeftijd?
— Op basis van de functie-eisen, — verbeterde ze me. — Laten we zorgvuldig formuleren.
— Formuleert u dan maar.
Ze draaide het blad om en tikte met haar nagel op mijn gegevens.
— Uw eerdere ervaring is degelijk. Maar tegenwoordig verandert alles razendsnel. Mensen van uw generatie houden zich vaak vast aan oude regels, hebben moeite met nieuwe werkvormen, doen langer over software en kunnen botsen met jonge leidinggevenden.
— Spreekt u nu over mij, of over uw eigen vooroordelen?
— Ik spreek over risico’s.
— Welke risico’s hebt u dan precies in mij ontdekt tijdens dit gesprek in de hal?
Sanne rechtte haar rug.
— Kijk. U gaat nu al in discussie.
— Ik stel een vraag. Dat is iets anders.
— Voor een leidinggevende functie zoeken wij iemand die flexibel is, — ging ze verder. — En vergeef me, maar uw loopbaan is nogal zwaar beladen. U bent gewend bevelen uit te delen.
— Een leidinggevende hoort leiding te geven.
— Niet altijd. Soms is het beter om gewoon deel van het team te zijn.
— Ik ben niet uitgenodigd voor een gewone uitvoerende functie.
— Dat zijn we nu juist aan het beoordelen.
Ze keek weer naar het papier en sprak nu wat luider:
— Ik zal eerlijk zijn. Als hoofd van de kwaliteitsdienst zie ik u niet. We zouden eventueel kunnen kijken naar de archiefafdeling. Daar is het rustiger. Salaris rond de €2.400, zonder extra belasting.
— Mij is gevraagd te komen praten over een functie met een salaris van €4.800.
Sanne liet een bijna onzichtbaar lachje ontsnappen.
— Dat is het maximum voor een bijzonder sterke kandidaat.
— En u hebt al besloten dat ik geen sterke kandidaat ben?
— Ik heb vastgesteld dat u een oudere kandidaat bent.
Dat woord bleef tussen ons hangen als een slecht geplaatst waarschuwingsbord. Het leek niet openlijk grof, maar na zo’n bord loop je nergens meer onbevangen naar binnen.
— Sanne, — zei ik, — beseft u dat u dit zegt terwijl andere sollicitanten erbij zitten?
— Ik heb niemand bij naam genoemd.
— U had het over mij.
— Ik leg alleen de situatie uit.
— Nee. U brengt mijn waarde in het openbaar terug tot een datum op een formulier.
Haar glimlach werd smaller.
— Anna, u hoeft er geen drama van te maken. Dit is een open ontvangstruimte en iedereen hier is volwassen.
— Dan kunnen volwassen mensen mijn antwoord ook horen.
Ze leunde achterover in haar stoel.
— Gaat uw gang.
— Ik ben negenenvijftig. Ik ben hier niet gekomen om uit medelijden een plek te vragen. Ik ben gekomen omdat Jan mij heeft gevraagd uit te zoeken waarom het aantal retourzendingen bij u stijgt en waarom de kwaliteitsafdeling klachten van klanten niet op tijd afhandelt.
Sanne fronste.
— Waar haalt u dat vandaan?
— Van hem.
— Zulke zaken bespreekt hij niet met kandidaten.
— Niet met willekeurige kandidaten, nee.
— Wilt u zeggen dat u hier niet toevallig zit?
— Precies.
— Waarom staat u dan in het bezoekersregister als sollicitant?
— Omdat mijn toegang zo was aangemeld.