Onze schoonzus ging er met onze vakantie naar Utrecht vandoor. Alleen had ze geen idee wat haar te wachten stond.
— Geef jullie reis maar aan ons af, familie heeft hem harder nodig! — krijste haar schoonmoeder.
Emma stond net haar zomerjurk te strijken. Het strijkijzer siste en blies wolken stoom uit, maar zelfs het branderige gevoel aan haar vinger drong nauwelijks tot haar door.
In haar hoofd draaide maar één gedachte rond: over twaalf uur zou ze ergens zitten met een ijskoud drankje in haar hand. Geen rapporten. Geen chauffeurs die met rittenstaten kwamen aanzetten. Geen balansen, geen cijfers, geen gezeur.
Ze had een heel jaar naar die vakantie toegeleefd. Van ieder salaris had ze iets opzijgelegd. Een nieuwe jas had ze laten schieten, net als die dure hengel waar Jan al maanden over praatte. Voor hen samen was een vijfsterrenhotel in Utrecht geboekt, met ultra-all-inclusive verzorging. Een klein paradijs, voor ongeveer €2.500.
Naast haar op de bank lag de open koffer al klaar. Badpakken, zonnebrandcrème, Jans zwemvliezen — alles was ingepakt.
Toen sneed de deurbel door de stilte, schel en aanhoudend, alsof er een alarmsirene afging.
Emma schrok op en keek naar de klok. Negen uur ’s avonds. Wie stond er nu nog voor de deur?
Jan liep naar de hal om open te doen.
Nog geen minuut later klonk vanuit de gang die stem waardoor Emma’s maag zich altijd meteen samentrok.
— Jantje! Is de deur niet op slot? We zijn er! We moeten praten, het is belangrijk.
Zijn moeder, Anna: beroepsslachtoffer en geëerd meesteres in emotionele chantage van heel Nederland.
Emma zette het strijkijzer uit, ademde diep in, plakte een beleefde glimlach op haar gezicht en liep naar de gang.
Anna was al bezig haar schoenen uit te trekken. Kreunend leunde ze zwaar op Jans schouder.
— Ach, mijn rug… en mijn benen… Emma, zet eens thee met citroen. En kijk of er hartdruppels zijn, mijn hart doet weer raar vandaag.
Zonder iets te zeggen ging Emma naar de keuken.
Vijf minuten later zat Anna aan tafel. Ze slurpte luidruchtig thee van het schoteltje, zoals ze dat altijd deed, “op de ouderwetse manier”, al was ze gewoon een doorsnee gepensioneerde vrouw.
Jan zat tegenover haar met gebogen hoofd. Hij wist al wat er ging komen. Hij voelde het met zijn hele lijf, tot in zijn ruggengraat, na veertig jaar opvoeding onder moeders bevel.
— Luister, — begon Anna terwijl ze het schoteltje neerzette. — Het zit zo. Sophie en Noa moeten dringend naar de frisse lucht, liefst een paar dagen weg…
Emma bleef stokstijf staan met een doek in haar hand.
— Anna, dat is mooi voor Sophie. Laat haar dan boeken. Er zijn tegenwoordig genoeg mogelijkheden.
— Je begrijpt het niet, — zei haar schoonmoeder en ze keek haar zwaar en verwijtend aan. — Ze hebben geen geld. Sophie is weduwe, dat arme kind staat er alleen voor, en die uitkering stelt niets voor. En Noa heeft problemen met haar neusamandelen. De dokter heeft gezegd dat andere lucht haar kan helpen, anders wordt het opereren.
— En? — vroeg Emma, terwijl ze voelde hoe de woede langzaam in haar borst begon te koken.
— En jullie moeten helpen. Jullie zijn familie. Jullie hebben een vakantie. Morgen vertrekken jullie.
— Ja, — zei Emma langzaam. — Die vakantie hebben wij betaald. Wij hebben ervoor gespaard.
— Jullie zijn twee gezonde mensen! — Anna sloeg met haar hand op tafel. — Voor jullie is zo’n reis alleen maar luxe en aanstellerij. Maar voor dat kind kan het om haar gezondheid gaan! Jullie kunnen net zo goed naar het huisje buiten de stad. Daar is ook lucht. Goed, de rivier stinkt een beetje, maar voor jullie is dat prima genoeg.
— Mama… — begon Jan voorzichtig. — Zo kun je dat toch niet vragen… We hebben ons hierop verheugd. De koffers staan al klaar…
— Verheugd! — gilde Anna. — En je nichtje dan? En je zus? Heb je daar ook maar één seconde aan gedacht?
— Dit is geen vodje dat je zomaar kunt afpakken, — zei Emma scherp.
— Geen vodje? Ik heb jou anders opgevoed! — beet Anna haar zoon toe, alsof Emma niet eens bestond. — Je bent egoïstisch geworden. Precies als je vrouw. Jullie gunnen niemand iets. Als jullie zelf maar volgevreten en tevreden zijn!
Ze bracht dramatisch een hand naar haar borst.