Die is zojuist met mijn dochter getrouwd, zei mijn vader, terwijl zijn blik naar Bram gleed. — In mijn restaurant. Op mijn kosten. En u hebt haar voor iedereen vernederd.
— Bram! Sanne draaide zich fel naar haar zoon om. — Zeg dan iets!
Bram bleef zitten. Zijn ogen waren op zijn bord gericht, alsof daar een antwoord verborgen lag. Zijn handen lagen strak ineengevouwen op zijn schoot.
— Bram! herhaalde Sanne, nu harder.
Er kwam geen woord.
Mijn vader wendde zich tot hem.
— Bram, zei hij beheerst. — Sta jij achter je moeder, of achter je vrouw?
Langzaam hief Bram zijn hoofd. Hij keek naar mijn vader, daarna naar Sanne, en uiteindelijk naar mij.
— Ik… ik weet niet wat ik moet zeggen.
— Zeg dat je moeder moet vertrekken, antwoordde mijn vader.
— Maar ze is mijn moeder…
— En Julia is je vrouw. Nog geen uur geleden heb je beloofd haar lief te hebben en te beschermen.
Bram deed zijn mond open, maar er kwam niets uit.
Mijn vader keek weer naar Sanne.
— Mevrouw De Vries. U verlaat deze zaak. Nu.
— U kunt mij er niet zomaar uitzetten! riep Sanne.
— Dat kan ik wel. Ik ben de eigenaar. En ik mag iedereen verwijderen die de orde verstoort. De beveiligingscamera’s nemen alles op. Honderd gasten hebben gehoord wat u zei. U kunt vrijwillig gaan, of ik laat de beveiliging komen.
Sanne werd vuurrood. Een ogenblik later trok alle kleur uit haar gezicht. Toen greep ze haar handtas.
— Bram, we gaan!
— Nee, zei mijn vader. — Bram is mijn schoonzoon. Hij is hier welkom. U niet.
— Bram! schreeuwde Sanne. — Kom je met me mee of niet?
Bram keek naar mij. Toen naar zijn moeder. Daarna naar mijn vader.
— Ik… ik moet met mam mee.
— Nee, zei mijn vader rustig. — Dat hoef je niet.
— Maar ze is alleen…
— Ze is een volwassen vrouw, antwoordde mijn vader. — Ze komt heus thuis.
Bram stond op. Hij liep naar zijn moeder.
— Sorry, Julia, zei hij over zijn schouder. — Ik moet zeker weten dat het goed met haar gaat.
En toen vertrok hij.
Met zijn moeder.
De deur uit.
Weg van zijn eigen bruiloft.
In de zaal bleef iedereen roerloos zitten. Niemand leek te weten waar hij moest kijken, laat staan wat hij moest doen.
Mijn vader kwam naar me toe en pakte mijn hand.
— Julia, lieverd. Kun je opstaan?
Ik kwam overeind. Mijn benen voelden alsof ze elk moment onder me vandaan konden zakken.
Hij begeleidde me naar de microfoon.
— Beste gasten, begon hij. — Het spijt me dat u dit moest meemaken. Mijn schoonzoon heeft besloten zijn eigen bruiloft te verlaten. Samen met zijn moeder. Dat is zijn keuze.
Hij zweeg even. Haalde een zakdoek uit zijn binnenzak en veegde langs zijn ogen.
— Maar mijn dochter is hier nog. En wij gaan vieren. Omdat zij dat verdient. Ze verdient een feest. Met mensen die van haar houden. En haar respecteren.
Er klonk ergens één applaus. Toen nog een. En nog een.
Binnen enkele seconden klapte de hele zaal.
Ik stond daar bij de microfoon. In mijn trouwjurk. Zonder bruidegom.
Mijn vader sloeg zijn armen om me heen.
— Zullen we naar huis gaan, meisje?
Ik schudde mijn hoofd.
— Nee. We blijven. We gaan feestvieren.
— Weet je dat zeker?
— Ja. Want je hebt gelijk. Ik verdien dit.
De bruiloft ging verder. Zonder bruidegom. Zonder schoonmoeder.
Ik danste met mijn vader. Daarna met mijn neef. Later met mijn nicht. Ik at taart, lachte om de flauwe grappen van mijn oom en dronk champagne.
En elke minuut verwachtte ik dat Bram terug zou komen.
Maar hij kwam niet.
Rond middernacht liep ik naar buiten. Voor het restaurant stond een bankje; daar liet ik me op zakken. De maan hing helder boven de straat en alles was stil.
Even later kwam mijn vader naar buiten. Hij ging naast me zitten.
— Hoe gaat het met je?
— Ik weet het niet, pap.
— Heeft hij gebeld?
— Nee.
Mijn vader knikte. Een tijdje zei hij niets. Toen sprak hij zacht:
— Julia, mag ik je iets zeggen?
— Ja.
— Bram heeft vandaag zelf een keuze gemaakt. Niet zijn moeder voor hem.