Zijn moeder, zijn broer, zijn zus en twee kinderen stonden ineens in de gang.
‘Verrassing!’
Ik keek naar de eettafel, die nog helemaal leeg was.
‘Maar er is niets klaargemaakt.’
Maria glimlachte alsof dat een onbelangrijk detail was.
‘Ik ging ervan uit dat jij wel iets zou koken.’
Jan trok rustig zijn jas uit en hing hem op.
‘Kom op, lieverd. Jij kunt toch zo lekker koken.’
Dus stond ik op mijn eigen verjaardag in de keuken. Voor acht mensen.
Niemand feliciteerde me. Pas toen de taart op tafel kwam, klonk er iets wat op een verjaardagswens leek.
En die taart had Maria meegenomen.
Toen iedereen uiteindelijk vertrokken was, bleef ik achter tussen de borden, glazen en pannen. Alleen in de keuken.
Jan kwam binnen met een tevreden gezicht.
‘Het was toch best een gezellige avond.’
Ik draaide me naar hem om.
‘Het was mijn verjaardag vandaag.’
‘Dat weet ik.’
‘En ik heb gekookt voor jouw moeder, jouw broer, jouw zus en hun kinderen.’
‘Maar dat is mijn familie.’
Ik bleef hem aankijken, lang genoeg om hem ongemakkelijk te maken.
‘En wat ben ik dan?’
Jan gaf geen antwoord.
Die nacht haalde ik onze bankafschriften tevoorschijn.
Niet omdat ik wilde snuffelen.
Maar omdat ik niet langer blind kon blijven.
Ik telde alles bij elkaar op wat we de afgelopen zes maanden hadden betaald. De hypotheek. De vaste lasten. Boodschappen. Verzekeringen. Reparaties. Zelfs de benzine die opging aan ritten naar zijn familie.
Toen ik de bedragen naast elkaar zette, werd het koud in mijn borst.
Bijna zeventig procent van onze gezamenlijke uitgaven kwam van mijn rekening.
En Jan bleef zijn salaris aan zijn moeder afstaan.
Ik besloot dat er geen weg meer omheen was. We moesten praten.
‘Ik wil inzicht in onze financiën,’ zei ik.
Jan verstijfde meteen.
‘Waarom?’
‘Omdat we getrouwd zijn.’
‘Jij hoeft mijn geld niet te controleren.’
‘Ik wil je geld niet controleren. Ik wil begrijpen hoe wij op deze manier verder moeten.’
Hij pakte zijn telefoon, alsof hij daarmee een muur tussen ons kon zetten.
‘Mijn moeder beheert mijn salaris.’
Ik staarde hem aan, niet zeker of ik hem goed had verstaan.
‘En hoeveel houdt ze dan voor jou over?’
‘Dat verschilt.’
‘Hoeveel, Jan?’
Hij zweeg eerst. Daarna mompelde hij:
‘Ongeveer zeshonderd euro per maand.’
Ik keek hem verbijsterd aan.
‘Maar jij verdient veel meer dan dat.’
‘Mama zet de rest opzij.’
‘Sinds wanneer?’
‘Al twee jaar.’
Twee jaar.
Twee jaar lang had ik bijna alles gedragen. Twee jaar lang had ik gedacht dat we samen een huishouden voerden, terwijl hij zijn loon zonder protest bij zijn moeder neerlegde.
En toch bleek dat nog niet het ergste te zijn.
Een paar dagen later vond ik een bankafschrift.
Het geld was helemaal niet naar een spaarrekening gegaan.
Het was overgemaakt.
1.800 euro.
Van Jan naar Maria.
Bij de omschrijving stond:
‘Keukenrenovatie.’
Ik belde hem onmiddellijk.
‘Jan, waarom heb jij 1.800 euro naar je moeder overgemaakt?’
‘Voor de keuken.’
‘Welke keuken?’
‘Die van haar.’
‘Waarom?’
‘Ze had het nodig.’
‘En onze hypotheek dan?’
‘Maak er nou geen drama van.’
Op dat moment brak er iets in mij. Niet luid, niet zichtbaar, maar onherstelbaar.
Diezelfde avond stond Maria bij ons voor de deur. Ze ging aan de keukentafel zitten alsof ze in haar eigen huis was.
‘Jan zei dat je boos bent.’
‘Ik ben niet boos.’
‘Mooi.’
‘Ik ben moe.’
Maria zuchtte, langzaam en nadrukkelijk.
‘Je moet begrijpen dat een man het recht heeft om zijn moeder te helpen.’
‘Dan moet hij haar helpen.’
‘Wat is dan precies het probleem?’
Ik keek eerst naar Jan en daarna naar haar.
‘Het probleem is dat hij jou van zijn salaris onderhoudt.’