— Alleen over mijn lijk!!! — barstte Sanne los toen ze hoorde dat haar schoonmoeder van haar verwachtte dat ze haar appartement zou verkopen om andermans schulden af te lossen.
Annelies deed de deur open voor haar zoon met een glimlach alsof hij niet was gekomen voor alweer een “belangrijk gesprek”, maar om haar verjaardag te vieren. Ze was zestig, liep in een huisjas rond en zat nog altijd vol ontembare energie. Uit alles aan haar sprak dat onverwoestbare moederlijke zelfvertrouwen dat elk protest moeiteloos onder de voet kon lopen.
— Ach, Daan, doe niet zo moeilijk! Jullie komen gewoon bij mij wonen! — zei ze achteloos, alsof het ging om een hamster die een nieuw hok kreeg. — Ik zie werkelijk niet in wat daar het probleem van zou zijn.
Daan ging op de rand van de versleten bank zitten en wreef met zijn vingers over zijn slapen. Hemel, wat had hij hier weinig zin in. Zijn hart begon nu al te bonzen in dat bekende, onrustige ritme.
— Meen je dit nou echt, mam? — Hij liet zijn blik door het krappe eenkamerappartement gaan, waar elke meter vol stond met oude meubels en herinneringen. — Waar moeten we hier met z’n allen blijven? Jij hebt één kamer, Sanne heeft er twee. Het is veel logischer dat jij bij ons intrekt.
Het gezicht van Annelies verstarde onmiddellijk. Haar glimlach verdween alsof iemand die had weggegumd.
— Ík bij jullie? — In haar stem klonk ineens een harde, metalen klank. — Hoor je zelf wel wat je zegt, lieverd? En dan zou ik mijn woning moeten verkopen? De plek waar jouw hele jeugd ligt? Alles wat wij samen hebben opgebouwd? Nee, absoluut niet!
Daar gaan we weer, dacht Daan. Hij kende die toon. Hij wist precies waar dit naartoe zou gaan. Toch bleef hij telkens hopen dat het deze keer anders zou lopen.
— Maar mam, het blijft een eenkamerwoning, hoe je het ook wendt of keert, — probeerde hij rustig en redelijk te zeggen. — Hoe moeten we hier met z’n drieën leven? Er is geen aparte kamer, geen privacy, niets. Voor mij zou het al lastig zijn, maar Sanne zou dit ronduit weigeren.
Annelies snoof. Het was dat minachtende, pijnlijk vertrouwde geluid.
— Wat Sanne ervan vindt, interesseert me niet, Daan! — Ze stond op en begon zenuwachtig het tafelkleed recht te trekken. — Toen ik klein was, woonden we hier met je grootouders én mijn drie broers. En weet je wat? We leefden nog steeds. Maar tegenwoordig moet iedereen prinsesje spelen. Zij zou het “ronduit weigeren”, hoor eens aan!
Deel twee. Dansen door een mijnenveld
Daan voelde zijn geduld langzaam wegbranden. Alweer hetzelfde liedje. Alles werd op anderen afgeschoven.
— We zullen hier nooit een moment samen kunnen zijn. Er is gewoon geen ruimte! — De woorden kwamen eruit voordat hij ze kon tegenhouden, al wist hij dat hij daarmee alleen maar olie op het vuur gooide. — En dan hebben we het nog niet eens over het feit dat we graag een kind willen. Maar jij…
— O, hou toch op! — Annelies draaide zich met haar hele lichaam naar hem toe. In haar ogen laaide dat oude vuur op dat Daan al kende sinds zijn jeugd. — Dat is niet mijn probleem! Als jullie een kind willen, dan komt dat kind er wel. En als het er niet komt, dan wilden jullie het blijkbaar niet graag genoeg. Schuif niet alles op mij af. Niet op mij en niet op mijn appartement.
Natuurlijk, dacht Daan bitter. In haar wereld was alles simpel en overal bestond een oplossing voor. Alleen niet voor degenen die ermee moesten leven.
— Misschien had je je woning niet als onderpand moeten gebruiken toen je die enorme lening afsloot om de schulden van je ex te betalen, dezelfde man die je daarna alsnog liet zitten? — De zin glipte uit zijn mond, scherp als glassplinters.
Er viel stilte in de kamer. Zwaar, dik en kleverig. Annelies werd eerst bleek, daarna kleurde haar gezicht rood.
— Wil jij je moeder nu de les lezen over het leven? — siste ze. Daan begreep meteen dat hij een grens was overgegaan. — Kijk liever eerst eens naar je eigen bestaan! Je bent getrouwd met een of andere zangeres voor wie haar werk belangrijker is dan haar gezin. Belangrijker dan onze problemen! En jij durft mij te vertellen dat ik verkeerd leef en verkeerde keuzes maak?
O nee, schoot het door Daan heen. Daar komt Sanne weer.
Deel drie. Verdedigen en terugslaan
— Waarom haal je mijn vrouw er nu alweer bij, mam? — vroeg Daan. Hij kwam overeind.