‘Mark heeft al leningen lopen,’ gaf Maria uiteindelijk met tegenzin toe. ‘De banken willen hem niets meer verstrekken.’
Emma keek haar man aan alsof ze hem voor het eerst zag.
‘Leningen?’ vroeg ze langzaam. ‘Wanneer heb je die afgesloten? Hoeveel? En waarom hoor ik dit nu pas?’
Mark draaide zijn hoofd weg en ontweek haar blik.
‘Dat zijn mijn eigen financiële keuzes,’ mompelde hij. ‘Ik hoef niet van alles verantwoording af te leggen.’
‘Maar van mij verwacht je dat ik me wél tegenover jou verantwoord?’ Emma schoof haar stoel naar achteren en stond op. ‘Weet je wat, Mark? Ik moet even naar buiten. Ik heb lucht nodig. Eet vooral verder zonder mij.’
Ze verliet het appartement met bonzend hart. Haar hoofd tolde van woede, ongeloof en een groeiende angst die ze nog niet goed kon plaatsen. Buiten was het nog licht; de lange julidagen leken geen einde te willen nemen. Doelloos liep ze over het vertrouwde plein bij hun flat, terwijl ze probeerde haar gedachten op een rij te krijgen.
Toen ging haar telefoon. Op het scherm verscheen de naam van haar vader.
‘Hoi pap,’ zei ze, en ze deed haar best om haar stem rustig te laten klinken.
‘Dag meisje,’ antwoordde Johannes. Er klonk spanning in zijn stem. ‘Heb je even tijd? Ik moet iets ernstigs met je bespreken.’
Emma zakte neer op een bankje. ‘Natuurlijk. Wat is er gebeurd?’
‘Ik ben vandaag gebeld door de bank,’ begon haar vader. ‘Ze wilden weten waarom ik mijn termijnen niet betaal. Ik vroeg: welke termijnen? Toen bleek dat er op mijn naam een lening is afgesloten. Vijftienduizend euro.’
Het voelde alsof de grond onder Emma wegzakte.
‘Wat? Maar hoe kan dat?’
‘Dat probeer ik zelf ook te begrijpen,’ zei Johannes. ‘Ik heb nooit zo’n lening aangevraagd. Iemand moet mijn gegevens hebben gebruikt.’
‘Ben je al naar de politie gegaan?’ vroeg Emma, al begon diep vanbinnen een afschuwelijk vermoeden op te komen.
‘Nog niet. Ik wilde eerst met jou praten. Ik dacht… misschien weet jij ergens iets van.’
‘Ik?’ Emma fronste. ‘Waarom zou ik daar iets van weten?’
‘Omdat die lening online is afgesloten via mijn bankapp, met mijn telefoon als bevestiging. En behalve ikzelf zijn er maar weinig mensen die ooit toegang tot mijn telefoon hebben gehad. Jij… en Mark.’
Emma verstijfde. De afgelopen winter had haar vader een week bij hen gelogeerd omdat er thuis aan zijn verwarmingssysteem werd gewerkt. Ze herinnerde zich nu hoe hij Mark meerdere keren had gevraagd om te helpen met apps, inloggen en betalingen via internetbankieren.
‘Pap,’ zei ze met een stem die ineens niet meer helemaal vast klonk, ‘ik bel je over een uur terug, goed? Ik moet iets controleren.’
Toen ze weer het appartement binnenkwam, was Maria al vertrokken. Mark zat in de woonkamer voor de televisie en deed alsof hij haar niet had horen binnenkomen.
‘We moeten praten,’ zei Emma, terwijl ze de afstandsbediening pakte en het scherm uitschakelde.
Hij keek op, koel en ongeïnteresseerd. ‘Waarover?’
‘Over een lening op naam van mijn vader. Vijftienduizend euro. Wil je daar misschien iets over zeggen?’
Mark werd lijkbleek. Die ene, instinctieve reactie zei meer dan een lange bekentenis.
‘Ik heb geen idee waar je het over hebt,’ zei hij, maar zijn stem miste elke overtuiging.
‘De bank heeft hem vandaag gebeld,’ ging Emma verder. ‘Ze wilden weten waarom hij niet betaalt voor een lening die hij nooit heeft afgesloten. Vreemd, vind je niet?’
Mark zweeg. Zijn vingers tikten zenuwachtig tegen de leuning van de stoel.
‘In februari heb jij hem geholpen met zijn bankapp,’ zei Emma, terwijl ze hem strak aankeek. ‘Je had zijn telefoon in handen. Je kende zijn gegevens.’
‘Wat een onzin,’ beet Mark haar toe. ‘Je vader zal zelf wel iets door elkaar hebben gehaald. Hij is op leeftijd, dat gebeurt.’
‘Mijn vader is drieënzestig en mankeert niets aan zijn geheugen,’ zei Emma scherp. ‘De bank heeft hem een overzicht gestuurd. De lening is drie maanden geleden afgesloten. Waar is dat geld gebleven, Mark?’
Hij sprong overeind en begon door de kamer te ijsberen.
‘Goed dan!’ riep hij uiteindelijk. ‘Ja, ik heb die lening genomen. Maar ik was van plan alles terug te betalen.’
‘Waarmee?’ vroeg Emma kil. ‘Met mijn salaris?’
Mark spreidde machteloos zijn handen.
‘Wat had ik dan moeten doen? Ik zat klem. Bas en ik hadden geld gestoken in een project, maar het liep helemaal verkeerd. Ik raakte mijn spaargeld kwijt en daarna begonnen de schulden. Toen kwam er een kans om alles goed te maken, alleen was daar extra geld voor nodig.’
‘Dus besloot je de gegevens van mijn vader te misbruiken?’ Emma kon nauwelijks bevatten wat ze hoorde. ‘Besef je dat dit strafbaar is?’
‘Ik zou het hebben teruggestort!’ schreeuwde hij bijna. ‘Als jij gewoon had ingestemd om te helpen, hadden we alles snel kunnen aflossen. Daarna was er zelfs genoeg over geweest om comfortabel te leven.’
Emma schudde langzaam haar hoofd. ‘Je bent compleet de weg kwijt. Ik bel mijn vader en vertel hem alles.’
‘Nee!’ Mark schoot naar haar toe en greep haar bij de arm. ‘Dat doe je niet. Als hij aangifte doet, beland ik in de cel.’
‘Laat me los.’ Emma rukte zich los. ‘Daar had je aan moeten denken vóórdat je dit deed.’
Ze belde haar vader en zette de luidspreker aan.
‘Pap, ik ben het. Ik weet nu wat er met die lening is gebeurd,’ zei ze, terwijl ze naar Marks grauwe gezicht keek. ‘Kun je morgen naar ons toe komen? We moeten dringend praten. Neem mama ook mee.’
Na een kort gesprek verbrak ze de verbinding en draaide zich naar haar man.
‘Je hebt tot morgen om te bedenken hoe je dit aan mijn vader gaat uitleggen. En aan mij.’
‘Wat wil je dat ik zeg?’ vroeg Mark uitgeput. ‘Ik heb een fout gemaakt, dat geef ik toe. Maar ik deed het voor ons.’
‘Nee, Mark,’ zei Emma. ‘Je deed het voor jezelf. En door jou kan mijn vader straks zijn pensioen kwijtraken als de bank naar de rechter stapt.’
‘Ik los het op,’ beloofde Mark haastig. ‘Geef me alleen nog één kans.’
‘Een kans waarop? Om mij verder voor te liegen? Of om mijn geld ook te stelen, net zoals je dat van mijn vader hebt gedaan?’
Mark liet zijn hoofd zakken.
‘Ik ben erin verstrikt geraakt,’ gaf hij toe. ‘Het begon klein. Bas kwam met een zogenaamd veelbelovend project. Hij beloofde snel rendement. Ik heb ons spaargeld erin gestoken, maar het mislukte. Daarna zei Bas dat we nog één mogelijkheid hadden om het verlies terug te verdienen, alleen moesten we opnieuw investeren. Toen ben ik leningen gaan afsluiten.’
‘Hoeveel?’ onderbrak Emma hem. ‘Hoeveel schuld heb je?’
Mark noemde een bedrag waardoor het haar duizelde.
‘Dat is bijna dertigduizend euro, nog los van de lening van mijn vader!’ riep ze. ‘Hoe dacht je dat ooit terug te betalen?’
‘Ik dacht dat jouw promotie alles zou oplossen,’ bekende hij. ‘We hadden het stap voor stap kunnen aflossen.’
‘We?’ Emma lachte bitter. ‘Jij wilde mij meesleuren in jouw schulden zonder mij ook maar iets te vragen?’
Ze liep naar de slaapkamer en pakte haar koffer uit de kast.
‘Wat ben je aan het doen?’ vroeg Mark geschrokken, terwijl hij haar achterna kwam.
‘Ik pak mijn spullen,’ zei Emma kort. ‘Ik kan hier vannacht niet blijven.’
‘Je laat me in de steek?’ In zijn stem klonk oprechte verbazing. ‘Na acht jaar huwelijk? Om geld?’
‘Niet om geld,’ antwoordde Emma, terwijl ze kleding in de koffer legde. ‘Om leugens. Om verraad. Omdat je mijn vader hebt gebruikt zonder één seconde na te denken over de gevolgen.’
‘Ik kan dit rechtzetten!’ Mark zag er nu werkelijk bang uit.
‘Misschien,’ zei Emma. ‘Maar niet vandaag. Morgen spreken we met mijn ouders en dan beslissen we wat er verder gebeurt.’
‘Waar ga je heen?’
‘Naar Sanne,’ antwoordde Emma. ‘Zij zal me begrijpen.’
Toen ze met haar koffer het appartement verliet, voelde ze tot haar eigen verbazing opluchting. Alsof er een last van haar schouders was gevallen waarvan ze niet eens had geweten dat ze die al zo lang meedroeg.
De volgende dag werd zwaar. Emma nam een vrije dag op om haar ouders te kunnen ontmoeten. Ze spraken af in een café niet ver van huis, een neutrale plek voor een gesprek dat niemand aan de keukentafel wilde voeren.
Johannes, een lange grijzende man met een rechte houding en een scherpe blik, luisterde zwijgend naar Marks hakkelende uitleg. Naast Emma zat haar moeder Anna, die de hand van haar dochter stevig vasthield.
‘Dus,’ zei Johannes uiteindelijk, toen Mark was uitgesproken, ‘jij hebt mijn gegevens gestolen en op mijn naam een lening afgesloten. En nu vraag je mij om niet naar de politie te gaan, maar jou de kans te geven dit op de een of andere manier zelf op te lossen.’
‘Ik betaal alles terug,’ zei Mark snel. ‘Ik heb alleen wat tijd nodig.’
‘Waar haal jij dat geld vandaan?’ vroeg Johannes. ‘Je hebt zojuist zelf verteld dat je tot over je oren in de schulden zit.’
‘Ik vind wel een manier,’ zei Mark, maar hij klonk allesbehalve zeker.
‘Van het salaris van mijn dochter soms?’ De stem van Johannes werd hard. ‘Zodat zij zich kapot kan werken om jouw roekeloze schulden af te lossen?’
‘Pap,’ zei Emma zacht, ‘laten we eerst naar jouw lening kijken. We moeten uitzoeken of die ongedaan kan worden gemaakt als Mark toegeeft dat hij de aanvraag met valse gegevens heeft gedaan.’
Johannes schudde zijn hoofd. ‘Zonder aangifte zal de bank dat niet zomaar accepteren.’
Mark trok wit weg.
‘Dan word ik opgepakt,’ fluisterde hij. ‘Is dat wat jullie willen?’
‘Wat wilde jij dan,’ vroeg Johannes kalm maar scherp, ‘toen je mijn gegevens gebruikte? Dat ik jouw schulden van mijn pensioen zou betalen?’
Op dat moment verscheen Maria bij hun tafel. Emma keek verbaasd op; zij had haar schoonmoeder niet uitgenodigd.
‘Mark heeft mij gebeld,’ legde Maria uit, terwijl ze naast haar zoon ging zitten. ‘Ik kon hem niet alleen laten in zo’n situatie.’